قرآن و اسرار آفرينش (تفسير سوره رعد) (فارسى) — الصفحة ٢٢٦

برهان فلسفى براى ابطال شرك

همكارى شريك خود آگاه گردد ، در صورتى كه چنين نيست و او به حكم « قَائِمٌ عَلى كُلِّ نَفْسٍ » بر همهء موجودات ، محيط و به تنهايى مدبر است و در تدبير خود ، به چيزى نياز ندارد .

قرآن مجيد ، اين قسمت از برهان ابطال شرك را در جاى ديگر نيز يادآور شده مىفرمايد : « قُلْ أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِى السَّمواتِ وَ لَافِى الْأَرْضِ . . . » « 1 » ( با شرك و دو گانه پرستى خود ، خدا را از وجود شريكى خبر مىدهيد كه او از وجود چنين شريكى براى خود در آسمان و زمين خبر ندارد ) .

3 . « أَمْ بِظَاهِرٍ مِنَ الْقَولِ » . ( يا اين كه موضوع شريك داشتن خدا يك نوع تظاهر به شيوهء نياكان و پيروى از روش آنهاست و هرگز از صميم دل ، آن را باور نداريد ) .

چنان كه در جاى ديگر نيز چنين فرموده است :

« إِنْ هِىَ إِلّا أَسْمَاءٌ سَمَّيْتُمُوهَا أَنْتُمْ وَ آبَاؤُكُمْ . . . ؛ « 2 »

اين بت‌ها يك مشت نام‌هاى ( بىمسمايى ) هستند كه شما و نياكان شما اين نام‌ها را روى آنها نهاده‌ايد » .

خلاصهء برهان اين كه ، هر گاه شركاى خداوند همان‌ها هستند كه نام مىبريد ، آنها بر اثر نقص و نياز بىپايان و نداشتن كوچك‌ترين كمال ، شايستگى شريك‌شدن خدا را ندارند . و اگر براى خدا شركايى در زمين جز آنهاست ، خداوند از چنين شركايى خبر ندارد . و اگر هيچ كدام نيست ، ناچار شريك بودن آنها ، يك نوع اسم‌گذارى بىواقعيتى است كه از نياكان به شما رسيده است .

مؤلف تفسير بزرگ كشاف دربارهء عظمت اين قسمت از آيه چنين مىگويد :

عمق اين استدلال و روش اعجاب‌انگيز آن ، با صداى بلند و رسا مىگويد كه اين آيه و امثال آنها ، سخن بشر نيست و سخن خداست « 3 » .

( 1 ) . يونس ( 10 ) آيهء 18 . ( 2 ) . نجم ( 53 ) آيهء 23 . ( 3 ) . كشاف ، ج 2 ، ص 168 .