احكام عبادات (فارسى) — الصفحة ٥٤٣

شرايط و احكام استطاعت

شرايط استطاعت چنين بود ، و اينك شمارى از مسائل مورد نياز دراين باب :

اوّل - واجب نيست شخص براى فراهم كردن استطاعت مالى تلاش زياد به كار بندد يا به گرفتن قرض تن در دهد ، ولى اگر چنين‌كرد و مىتوانست پس از بازگشت بدون مشكل قرض خود را بپردازد بعيد نيست كه حجّ بر او واجب گردد و از حِجّة الاسلام كفايت‌كند .

دوّم - مقروضى كه پس از اداى قرض - اگر زمان اداى قرض فرارسيده باشد - ديگر پولى جهت حجّ برايش نمىماند بايد قرضش رابپردازد . امّا اگر فرصت داشته باشد و بتواند در وقت ديگرى قرض خود را بپردازد ، يا طلبكار پول خود را از او طلب نكند ، يا پس ازاداى قرض ، توانايى مالى حجّ رفتن را نيز داشته باشد ، حجّ بر او واجب مىشود .

سوّم - كسى كه حقوقى مالى بر عهده دارد بايد آنها را بپردازد و سپس ببيند آيا باقيمانده آن براى هزينه‌هاى حجّ بر حسب شرايطكافى است تا حجّ بر او واجب شود ، يا خير ، كه دراين صورت حجّ بر او واجب نمىشود .

چهارم - اگر چيزى در اختيار داشته باشد كه بتواند آن را ، به خاطر فراهم كردن هزينه حجّ ، بفروشد به گونه‌اى كه بر زندگيش اثرننهد ، بر او واجب است كه آن را به فروش برساند و بهايش را هزينه حجّ كند .

پنجم - اگر هزينه‌هاى حجّ فزونى يابد ، ملاك در استطاعت توانايى شخص است در پرداختن هزينه‌هاى فعلى حجّ بدون هيچ گونه‌سختى و مشقّت ( عُسر و حرج ) يا زيان قابل توجّه .

ششم - مسؤولان كاروانها ، روحانيّون ، پزشكان ، كارگران و ديگرانى كه معمولًا حجّاج را همراهى مىكنند در صورتى كه‌حاجيان هزينه سفر ايشان را عهده‌دار شوند و آنها نيز به همراهى حاجيان راضى گردند حجّ بر ايشان واجب مىگردد البتّه مشروط برآن كه ساير شرايط استطاعت نيز در آنها گردآيد .

هفتم - كسى كه استطاعت مىيابد نبايد استطاعت خويش را از ميان ببرد چنان كه اموال خود را به كسانى هديه كند كه ديگر نتوانداز ايشان باز ستاند همچون پدر يا مادر ، و اگر چنين كرد حجّ از او ساقط نمىگردد .

هشتم - كسى كه نياز مبرم به ازدواج دارد و پول او تنها براى حجّ يا ازدواج كافى است ، براى او جايز است ازدواج را بر حجّ مقدّم‌دارد . مفهوم نياز مبرم آن است كه كسى از آن بهراسد كه اگر ازدواج نكند به حرام مىافتد يا بيمار مىگردد يا گرفتار مشكل ( حرج ) مىشود .

نهم - كسى كه هزينه حجّ به او پرداخت شود و شرط گردد كه با آن به حجّ رود و او از پذيرش اين مال به دشوارى و حرج نيفتدواجب است آن را بپذيرد و حجّ گزارد .

دهم - حجّ بر كسى واجب مىگردد كه بتواند بدون دشوارى و حرج به مناسك حجّ همچون