احكام عبادات (فارسى) — الصفحة ٤٥٣
چرا خمس ؟
شرط پذيرش صدقه و انفاق در راه خدا اين است كه بايد خالصانه به پيشگاه احديّت باشد . پروردگار عالم در اين خصوص‌مىفرمايد :
إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُوراً « 1 » .
« ( گويند ) ما فقط براى رضاى خدا به‌شما طعام مىدهيم و از شما هيچ‌پاداش وسپاسىهم نمىطلبيم . »
پروردگار از بخششى آميخته با منّت و آزار دادن ، نهى نموده ومىفرمايد :
ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنّاً وَلَا أَذىً « 2 » .
« درپى انفاق حتّى « بر مُستحقّان » منّت و آزارى نمىرسانند . »
و نيز خداوند مىفرمايد :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُم بِالْمَنِّ وَالْأَذَى كَالَّذِي يُنفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ « 3 » .
« اى اهل ايمان به هدر ندهيد صدقات خود را با منّت گذاردن و آزار دادن مانند آن كس كه مال خود را انفاق كند از روى ريا براىمردم . »
و چون صدقه براى خداست ، بخشش راستين بايد خالصانه به پيشگاه خداوند كريم باشد ، پروردگار مىفرمايد :
وَمَا تُنْفِقُونَ إلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ « 4 » .
« و جز در راه رضاى الهى انفاق نكنيد . »
از اين رو مورد انفاق واقعى در نزد مؤمن با موارد انفاق رياكاران تفاوت دارد ، انفاق كننده رياكار به منظور دريافت پاداش و سپاس‌از مردم و يا خواستار كُرنش و ذليل شدن از سوى دريافت كننده است ، در حالى كه فرد مخلص اموال خود را به فقرا و نيازمندانى « كه گمان مىكنيم بدليل پارسايى و پاكدامنى ثروتمند هستند » ، مىدهند ، چنان كه خداوند بدان اشاره نموده است :
لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِن‌َالتَّعَفُّفِ . . . « 5 » .
« انفاق شما براى نيازمندانى باشد كه در راه خدا در تنگنا قرار گرفته‌اند و نمىتوانند مسافرتى كنند و از شدّت خويشتن دارى افرادناآگاه آنها را بىنياز مىپندارند . . . » .
به همان مقدار كه قرآن‌انفاق كنندگان را مورد ستايش قرار داده‌است ، بخل‌ورزان را مذمّت
( 1 ) سوره انسان ، آيه 9 . ( 2 ) سوره بقره ، آيه 262 . ( 3 ) سوره بقره ، آيه 264 . ( 4 ) سوره بقره ، آيه 272 . ( 5 ) سوره بقره ، آيه 273 .