احمد موعود انجيل (تفسير سوره صف) ( فارسى) — الصفحة ١٢

1 - با خصوصيات سورهء صف آشنا شويم

يا مكى بودن آن را به دست آوريم ، بايد از نقل محدثان واتفاق و شهرت در ميان مفسران كمك بگيريم .

مضامين اين سوره بر مدنى بودن آن گواهى مىدهد ، علاوه بر اين كه مدنى بودن آن مورد اتفاق مفسران است .

توضيح اين كه ، غالباً مشركان بت‌پرست ، طرف سخن در محيط مكه بودند ، از اين نظر ، نوع آيات مكى بر محور توحيد و معاد و نقل قصص و سرگذشت عبرت انگيز و آموزندهء اقوام و ملل پيشين و معارف عقلى دور مىزند . براى چنين گروه كه هنوز اساس آيين اسلام را نپذيرفته‌اند بحث دربارهء جهاد در راه خدا و گواهى دادن انجيل و تورات برنبوت پيامبر اسلام و احكام نماز و روزه و . . . ، مطابق اصول بلاغت نيست .

ولى در مدينه ، مسلمانان واقليت‌هايى از يهود و نصارا مخاطب بوده‌اند و در هر لحظه ، مركز اسلام از طرف مهاجمان در آستانهء خطر قرار مىگرفت و مسلمانان اصول دين و معارف حقهء اسلامى را از جان‌ودل پذيرفته بودند ، از اين جهت ، وقت آن رسيده بود كه دستورهاى لازم دربارهء جهاد به آنها داده شود و اصول اخلاقى و اجتماعى و احكام عملى اسلام را از پيشواى اعظم خود فرا گيرند .

بنابراين ، از مطالعهء مضامين سوره مىتوان تشخيص داد كه ظرف نزول سوره چه زمانى بوده است . اينك رؤوس مطالب اين سوره بعد از مسألهء تسبيح به قرار زير است :

1 . گفتار بايد با كردار توأم باشد ، در غير اين صورت گناه بزرگى شمرده خواهد شد ؛

2 . افراد با ايمان بايد براى جهاد فى سبيل اللّه بسيج شوند ؛

3 . موسى از قوم خود شكايت مىكند ؛