هزار و يك نكته (فارسى) — الصفحة ٦٠٢

نكته 747

اين بيت گفته محقق طوسى خواجه نصير الدين در بيان مقدار ساعات طلوع بروج دوازده گانه در اواسط معموره است تفصيل آن را در تعليقات بر خزائن نراقى ( ص 207 ) ذكر كرده‌ايم . در اينجا با جمال گوييم : صيا ، اى ، بط ، جح ، دز ، هو ، اشاره به بروج‌اند چنان كه باز خواجه در مدخل منظوم فرمود :

مرد دانا دل ستاره شناس * كه مر اين برج را نهاد اساس

رقم برجها گه أعداد * از حساب جمل گرفت و نهاد

از حمل‌ها الف زثور نشان * با زجوزا و جيم از سرطان

چون اسد دال گشت و سنبله‌ها * واو زميزان نهاد و عقرب‌زا

قوس حا ، طا نشان جدى نهاد * دلوى با الف بما هى داد

از حمل‌ها يعنى صفر . سنبله‌ها يعنى ه هوز . با الف يعنى ى با الف كه يا شود . و اك ، ال ، ب ، بك ، بل ، اشاره به ساعات و دقايق است . پس صاد اشاره به صفر يعنى برج حمل است ، و يا اشاره به برج حوت و مدت طلوع اين دو برج در اواسط معموره اك يعنى يكساعت و بيست دقيقه است . و اى اشاره به دو برج ثور و دلو است و مدت طلوع آنها ال يعنى يكساعت و سى دقيقه است . و بطب اشاره باينكه برج جوزا و جدى دو ساعت تمام است . و همچنين ساير كلمات تا هو بل كه برج سنبله و ميزان دو ساعت و نيم است . و ايضا :

شمس در هر خانهء شد از بروج * اول شمس اول آن برج دان