هزار و يك نكته (فارسى) — الصفحة ٥٣٨

نكته 716

مستعده به تعليم و تعلم صناعت گرانقدر و هنر ارزشمند خط ، فصل خطابى چون قلم بىخم و تاب است ، و برخى ديگر خطاط را مسطره و قانونى موزون و مستطاب :

الف - حضرت خاتم صلى الله عليه و آله و سلم فرموده است : من مات و ميراثه الدفاتر و المحابر وجبت له الجنة .

( باب 51 كتاب ارشاد قلوب ديلمى ) .

حبر سياهى است كه مركب است ، و محبره سياهىدان است كه آمه معروف به دوات است و محابر جمع آن يعنى آنكه ميراث وى دفتر و دوات است ، بهشت مر او را واجب است .

ب - امير المؤمنين على عليه السلام به نويسنده خود عبيد الله بن ابى رافع فرمود : الق دواتك ، و اطل جلفة قلمك ، و فرج بين السطور ، و قرمط بين الحروف ، فان ذلك أجدر بصباحة الخط .

( نهج البلاغه حكمت 315 ) .

يعنى دواتت را ليقه بينداز . و زبانه قلمت را دراز گردان ، و ميان خطها را گشاده بدار . و حرفها را نزديك به يكديگر بنويس كه اين دستور به صباحت خط سزاوار است .

ليقه كه واژه تازى است ، مركب را لايق نوشتن مىكند چه آن را خالص و روان مىگرداند و به همين جهت آن را ليقه گفته‌اند كه سياهى را براى نوشتن لياقت مىدهد .

و قلم كه زبانه او دراز باشد روان مىرود و روان مى - نويسد .

ج - رساله‌اى به تازى در معرفت خط و علم قلم و كتابت كه تاريخ تحرير آن 1083 ه ق است ، در تملك راقم است : در افتتاح باب نخستين آن ، اين حديث شريف از جناب آدم اولياء - الله حضرت وصى امير المؤمنين على عليه السلام بدينصورت روايت شده است :