اسلام، آيين رستگارى (فارسى) — الصفحة ٣٤٩
8 - 4 مراتب تولّا و تبرّا
8 - 4 مراتب تولّا و تبرّا
8 - 4 مراتب تولّا و تبرّا
تولّا و تبرّا داراى سه مرتبه است : قلبى ، زبانى و عملى .
مرتبهء قلبى تولّا و تبرّا آن است كه انسان قلباً خدا و پيامبر ( ص ) و اولياى خدا را دوست داشته باشد و از دشمنان آنان بيزار باشد . اين مرتبه ، اساسىترين مرتبهء تولّا و تبرّا محسوب مىشود ؛ زيرا قلب انسان كانون محبّت و نفرت اوست و اين مرتبه ، پايه و اساس مراتب ديگر تولّا و تبرّا به شمار مىآيد .
اصولًا دوست داشتن زيبايىها و نيكويىها و به تعبير ديگر ، حب جمال و كمال يك امر فطرى است و منشأ آن آگاهى به جمال و كمال محبوب است . خداوند كه منبع جمال و كمال است ، محبوب مطلق محسوب مىشود و هر يك از مخلوقات به ميزان بهره‌اى كه از جمال و كمال دارند ، مورد محبّت و عشق بندگان خدا قرار مىگيرند .
وقتى مؤمنان به زيبايى گفتار و اعمال اولياى خدا و هماهنگى آن‌ها با نظام خلقت و مشيّت الهى توجه كنند ، محبّت آنان در دلشان جاى مىگيرد ، به طورىكه براى رسيدن به آن‌ها و كسب رضاى آنان از هيچ كوششى فروگذار نمىكنند .
مرتبهء زبانى تولّا و تبرّا ، اظهار دوستى خدا و اولياى او به زبان است . كسى كه به محبوبى عشق مىورزد ، براى بيان عشق و محبّت خود ، هيچ فرصتى را از دست نمىدهد . بسيارى از دعاهاى نقل شده از پيامبر اكرم ( ص ) و ائمهء اطهار ( ع ) سرشار از بيان‌هاى عاشقانه و عارفانه است . دعاى كميل نمونهء بارز اين دعاهاست . امام على ( ع ) در بخشى از اين دعا چنين مىفرمايد :
« اى معبودم و اى مولايم و اى پروردگارم ! گيرم كه بر آتش عذابت صبر كردم ، چگونه بر فراق تو صبر توانم كرد ؟ و گيرم كه بر حرارت