تفكر (فارسى) — الصفحة ٣٥
نسبت ميان قضايا : عكس
تمرينات :
تمرينات :
1 - ضرورت اطلاقى با ضرورت ازلى چه فرقى دارد ؟
2 - مشروطه عامه را تعريف كنيد .
3 - عرفيه عامه با مشروطه‌ى عامه چه فرقى دارد ؟
4 - امكان خاص با عام چه فرقى دارد ؟
5 - فعليت چند قسم است ؟
نسبت ميان قضايا : عكس
نسبت ميان قضايا : عكس
قضيه را مىتوان عكس نمود ، يعنى محمول را به جاى موضوع و موضوع را به جاى محمول نهاد . مثلًا در برابر ( هر انسانى حيوان است ) بگوييم بعضى حيوان‌ها انسانند .
عكس بر دو قسم است . عكس مستوى و عكس نقيض .
عكس مستوى اين است كه طورى طرفين قضيه را به جاى هم بنشانيم كه بدون تصرف در سلب و ايجاب ، قضيه همچنان صادق و صحيح بماند . و براى اين منظور بايد در عكس موجبه كليه علاوه بر تغيير جاى موضوع و محمول ، كليتش را برداشته ، موجبه‌ى جزئيه‌اش كنيم ، و سالبه‌ى جزئيه را اساساً عكس نكنيم . در ديگر موارد كارى نداريم جز همان تغيير موضوع و محمول .
در عكس ( هر انسانى حيوان است ) مىگوييم بعضى حيوان‌ها انسانند .
و علت تغيير كلّيت به جزئيت اين است كه ممكن است محمول اعم از موضوع باشد ( چون مثال بالا ) ، آن وقت در عكس آن كلّيت صدق نمىكند ؛ ولى در عكس برخى انسان‌ها حيوانند همانطور به صورت جزئى مىگوييم برخى حيوان‌ها انسانند .