رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى) — الصفحة ٥٨٤

« د »

- حرج : سختى و مشقّت بيش از حدّ متعارف .

- حائض : زن در ايّام عادت ماهانه .

- حنوط : معنا و احكام آن در « احكام ميّت » ميت ملاحظه شود .

- حيله ( در باب ربا ) : مقصود چاره‌جويى و راههاى فرار از ربا است .

- حاشيه قرآن : اطراف صفحه‌هاى قرآن .

« خ »

« خ »

- خالى از وجه نيست : جاهايى كه اين جمله بعد از طرح اشكالى يا نظرى خاصّ درمسئله آمده نمىتواند فتواى قطعى بر خلاف نظر و يا اشكال قبلى ذكر شده باشد ولى اشكال ذكر شده را ضعيف به نظر نشان مىدهد و اگر بدون اشكال يا نظر خاصّى ذكر شده باشد از آن فتوا فهميده مىشود و همچنين از تعبير : خالى از قوّت نيست .

- خمس : يك پنجم مازاد بر مخارج ( مؤنه ) كه بايد به مجتهد جامع‌الشرايط ( حاكم شرع ) يا وكيل او پرداخت شود .

- خون حيض : خونى كه زنها در ايّام عادت ماهانه مىبينند . خصوصيّات و احكام آن قبلًا توضيح داده شد .

- خون نفاس : خونى كه زنها هنگام بچّه‌دار شدن مىبينند . خصوصيّات و احكام آن در مسئله نفاس ملاحظه شود .

- خون استحاضه : خونى كه بعد از حيض يا نفاس ديده مىشود و حكم حيض و نفاس را ندارد . خصوصيّات و احكام آن در « احكام استحاضه » ملاحظه شود .

- خوارج : افرادى كه در مقابل حكومت امام معصوم ( ع ) و يا نايب به حقّ او شورش و قيام مسلّحانه نمايند .

- خُبره : كارشناس .

« د »

« د »

- دو هفتم امتداد شاخص : دو هفتم درازا و طول شاخص كه پايان وقت نماز جمعه است ، حدود يك ساعت بعد از ظهر شرعى مىباشد و بحسب فصول سال قدرى تغيير مىكند .

- درهم : نصاب مال پيدا شده است كه وزن آن 12 / 6 نخود نقره سكّه‌دار مىباشد و به پول روز ( آخر 73 ) حدود ( 150 ) تومان مىباشد .