جنبش ذاتى طبيعت (حركت جوهرى) (فارسى) — الصفحة ١٩١
نكتهاى در نقد راه حل دوم
راه حل دوم براى ارتباط متغير به قديم
راه حل دوم براى ارتباط متغير به قديم
نظريهى ديگر در حل مسأله ارتباط متغير به قديم اين است كه از طريق حركت توسطيه بقا ثابت شود . در اين نظريه ، روى حركت قطعيّة ( ثابت بودن حركت دورى فلك و تجدد اجزاى حركت ) تكيه نمىشود . حركت توسطيه ، « كون الشىء بين المبدء والمنتهى » كه داراى عنوان حركت است و همواره به همين عنوان ثابت است . و همين را براى حادثات ، علت قرار مىدهيم كه خود معلول ذات بارى خواهد بود . پس حركت توسطيه از حيث ثابت بودنش و دوام عنوان « كون الشىء بين المبدأ والمنتهى » ، معلول خداست و از حيث اين كه مانند ( آن ) سيال است ( به اين معنى كه در همهى لحظات « كون الشىء بين المبدء والمنتهى » جريان دارد . علت حوادث است ، حركت توسطيه هم منطبق بر همهى لحظات زمان است و هم بقا و دوام دارد ، و بر خلاف حركت قطعيه كه در هر آن ، همهى حركت نيست ، بلكه جزئى از حركت است ، در حركت توسطيه چون تمام حركت در هر آنى وجود دارد و بر همه لحظات زمان تطبيق مىشود ، علت براى وجودات و حوادث بعدى است ، و خود آن حركت هم كه همواره بقاء عنوانى دارد معلول امر قديم است .
گويا مرحوم علامه طباطبايى مىكوشد تا مقصود مشهور فلاسفه از حركت را در حركت توسطيه توجيه كند .
نكتهاى در نقد راه حل دوم
نكتهاى در نقد راه حل دوم
نكتهاى كه پيش از اين دربارهى حركت توسطيه آورده بوديم ، نظريهى مذكور را خدشهدار مىسازد . به عقيدهى ما ، حركت توسطيه