إيضاح الكفاية (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٠.٣٩٤

جهت اوّل معانى لفظ « امر » - الف ، ميم و راء - از نظر لغت و عرف

1 - « طلب » : مانند « امره بكذا » اى طلب منه كذا و همچنين وقتى مىگوئيم ، « امرك بكذا » معنايش اطلب منك كذا مىباشد .

2 - « شأن » : مانند « شغله امر كذا » يا « شغلنى امر كذا » . گاهى از شما سؤال مىكنند كه چرا طبق وعده معهود به اينجا نيامديد در پاسخ مىگوئيد فلان امر ، وقت مرا اشغال كرد يعنى فلان خصوصيّت ، فلان حال و فلان شأن ، مرا مشغول كرد لذا نتوانستم طبق وعده ، عمل نمايم - معناى كلمه امر در مثال مذكور ، عبارت از « شأن » است -

3 - « فعل » : گاهى لفظ « امر » به معناى « كار و فعل » - فعل لغوى نه نحوى - استعمال مىشود مانند قوله تعالى « إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِ فَاتَّبَعُوا أَمْرَ فِرْعَوْنَ وَ ما أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِيدٍ » « 1 » يعنى كار و فعل فرعون ، سفيهانه بود نه عاقلانه .

4 - « فعل عجيب » : گاهى كلمهء « امر » به معناى فعل عجيب ، استعمال مىشود مانند قول خداوند متعال : الف : « فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا جَعَلْنا عالِيَها سافِلَها وَ أَمْطَرْنا عَلَيْها حِجارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ » « 2 » .

ب : « حَتَّى إِذا جاءَ أَمْرُنا وَ فارَ التَّنُّورُ قُلْنَا احْمِلْ فِيها مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ وَ أَهْلَكَ إِلَّا مَنْ سَبَقَ عَلَيْهِ الْقَوْلُ وَ مَنْ آمَنَ وَ ما آمَنَ مَعَهُ إِلَّا قَلِيلٌ » « 3 » : ( اين وضع همچنان ادامه يافت ) تا فرمان ما [ كار و فعل عجيب ما ] فرا رسيد و تنور جوشيدن گرفت ( به نوح ) گفتيم از هر جفتى از حيوانات ( نر و ماده ) يك زوج در آن ( كشتى ) حمل كن همچنين خاندانت را مگر آنها كه قبلا وعدهء هلاك آنان داده شده ( همسر نوح و يكى از فرزندانش ) و همچنين مؤمنان را امّا جز عدّهء كمى به او ايمان نياوردند . « 4 »

( 1 ) - سورهء هود : 97 . ( 2 ) - سورهء هود : 82 . ( 3 ) - سورهء هود : 40 . ( 4 ) - ر . ك : تفسير نمونه : 9 / 96 .