هزار و يك كلمه (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٨

رساله محاكمات استاد علامه طباطبائى

عتبه مقدس نجف زندگى مستعار را بدرود گفت و روان پاكش بعالم بالا پرواز كرد - رحمة اللّه عليه - .

مرحوم شيخ اصلا اصفهانى بوده ولى دفتر عمر را در عتبات عاليه ورق زده پس از تمهيد مقدمات علوم در حكمت بدرس حكيم متأله مرحوم شيخ محمّد باقر اصطهباناتى ( ره ) حضور يافته و در اصول و فقه بحوزه درس مرحوم آخوند ملا كاظم خراسانى - قدّس سرّه - ملحق شده و سيزده سال به استفاده از آن جناب پرداخته و تكميل يافت و در مرحلهء تهذيب نفس و تصفيهء باطن با مرحوم خلد آشيان عالم نحرير فخر المجتهدين و سند العارفين حاج ميرزا جواد آقا ملكى تبريزى نزيل قم كه از اكابر تلامذه و تربيت يافتگان مرحوم آخوند ملا حسينقلى همدانى بود رابطه و مكاتبه داشته .

مرحوم شيخ مردى بود جامع ميان علم و عمل و رابط ميان تقوى و ذوق ، داراى طبعى سيّال و لهجه‌اى شيرين ، ديوان اشعار وى معروف است و در فنون مختلفه شعر از قصيده و مديحه و غزل و رباعى و علمى اشعارى زياد سروده و در فقه و اصول و حكمت و عرفان مؤلفات زياد دارد كه غالب آنها مثل ضروريات يومى و حياتى دست بدست ميگردد . سيمائى داشت متواضع و زبانى خاموش و صورتى وارفته و غالبا غرق فكر و به خود مشغول بود . زندگانى ساده داشت تا در سال هزار و سيصد و شصت و يك هجرى قمرى فجأة در خواب در گذشت و بجهان جاودانى شتافت .

بسم اللّه الرحمن الرحيم

سؤال شيخ عطار در منطق الطير فرمايد :

دائما او پادشاه مطلق است * در كمال عزّ خود مستغرق است

او بسر نايد ز خود آنجا كه اوست * كى رسد عقل وجود آنجا كه اوست

معنى بيت دوم را بيان فرماييد الخ .

اين بود تصدير جناب استاد علامه طباطبائى بر رسالهء محاكماتش بين مكاتبات دو آيت علم و عمل جناب سيد احمد كربلائى و جناب شيخ محمد حسين