هزار و يك كلمه (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٠٥

كلمهء 138

بنزد آن كه جانش در تجلّى است * همه عالم كتاب حق تعالى است

عرض اعراب و جوهر چون حروف است * مراتب همچو آيات وقوفست

از و هر عالمى چون سوره خاص * يكى زان فاتحه وانديگر اخلاص

نخستين آيتش عقل كل آمد * كه در وى همچو باء بسمل آمد

دوم نفس كل آمد آيت نور * كه چون مصباح شد در غايت نور

سيم آيت درو شد عرش رحمان * چهارم آية الكرسى همى خوان

پس از وى جرمهاى آسمانى است * كه در وى سوره سبع المثانى است

نظر كن باز در جرم عناصر * كه هر يك آيتى هستند باهر

پس از عنصر بود جرم سه مولود * كه نتوان كرد اين آيات معدود

به آخر گشت نازل نفس انسان * كه بر ناس آمد آخر ختم قرآن

در قرآن كريم فرموده است : إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَ كَلِمَتُهُ . . . « 1 » إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ . . . « 2 » . قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي . . . « 3 » .

صورت انسانى در حديث شريف تعبير به « كتاب » شده است ، اشارت بدين كه اين صورت حائز صورت و حقيقت همه كلمات نورى وجود است فافهم . به قول شمس مغربى :

مرا به هيچ كتابى مكن حواله دگر * كه من حقيقت خود را كتاب مىبينم

همه كلمات و مراتب كتب وجودى به يد قدرت حق نوشته شده‌اند ، و لكن انتساب اين كتاب - اعنى صورت انسانى - به خداوند سبحان ، در مقام تفخيم اين كتاب عظيم است . چنان كه قرآن را كتاب اللّه گوئى ، و ماه مبارك رمضان را شهر اللّه ، و كعبه معظم را بيت اللّه ، و برخى از روزهاى بزرگ را يوم اللّه .

تبصره - در اين چند آيت به مراتب وجودى « كتاب » توجه شود : قوله سبحانه :

( 1 ) - سورهء نساء ( 4 ) : 171 . ( 2 ) - سورهء آل عمران ( 3 ) : 46 . ( 3 ) - سورهء كهف ( 18 ) : 110 .