هزار و يك كلمه (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٠

كلمهء 1

دلگشايش بهره‌مند بوده‌ايم . گوينده اين عبارت كوتاه بسيار بلند گفته است كه :

من لم يعرف علم الهيئة و التشريح فهو عنّين في معرفة اللّه . عليقلى ميرزا در فلك السعادة آن را به صورت خبر نقل كرده است كه : « در خبر وارد است : من لم يعرف علم الهيئة . . . » « 1 » . ولى ندانم كجا ديده‌ام در كتاب كه اين عبارت از منشئات خواجه طوسى است . كيف كان انسان سلطان وحدت صنع را كه دالّ بر وحدت صانع آنست در رشته‌هاى هيئت و تشريح به شهود تام مشاهده مىكند كه اگر به اندازه يك ميكرون

( Micron )

در نظام عالم و اندام آدم كژى و كاستى روى آورد همانست كه شيخ شبسترى در گلشن راز فرموده است :

اگر يك ذره را برگيرى از جاى * خلل يابد همه عالم سراپاى

و در دفتر دل نيز ثبت شده است كه :

سراسر صنع دلدارم بهشت است * بهشت است آنچه زان نيكو سرشت است

زمين حُسن و زمان حُسن آسمان حُسن * عيان حسن و نهان حسن و ميان حس

همه حسن‌اند و ظل حسن مطلق * همه فرع‌اند و از آن اصل مشتق

همه حسن و همه عشق و همه شور * همه وجد و همه مجد و همه نور

همه حىّ و همه علم و همه شوق * همه نطق و همه ذكر و همه ذوق

در اين باغ دل آرا يك ورق نيست * كه تار و پودش از آيات حق نيست

كدامين نقطه در اين رقّ منشور * تو پندارى كه باشد غير منظور

اگر يك نقطه‌اش گردد مبدّل * ببينى چرخ عالم را معطّل

مرا شهر و ده و كوه و در و دشت * به روى دلستانم هست گلگشت

حديث چشم با كوران چه گوئى * خدا را از خدا دوران چه جوئى

مناسب است كه برخى از فوائد مجالس درس طبّى جناب استاد علّامه شعرانى به قلم آيد :

فرمود :

( 1 ) - « فلك السعادة » ص 37 ، چاپ سنگى .