هزار و يك كلمه (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٣٤

كلمهء 105

اين چند بيت از آن جمله است :

سائل بنى الأشعر إن جئتهم * ما كان أنباء أبى واسع

ان سلّط اللّه به كلبه * يمشى الهوينى مشية الخادع

فالتهم الرأس بيافوخه * و الحلق منه فغرة الجائع

و الليث يعلوه بأنيابه * منعفرا وسط الدّم النّاقع

من يرجع العام إلى أهله * فما أكيل السبع بالرّاجع

و مانند كلمات ياد شده كلمه « اب » است به بيانى كه در نكته 603 هزار و يك نكته گفته‌ايم :

در لغت قرآنى كه عربى مبين است ، والد و والده آن كسى است كه فرزند از آنها متكون و متولد است كه در حقيقت پدر و مادرند نه أب كه به معنى اصل به وجه اعم و متكفل امور شخص و معانى ديگر قريب بدانها است . مثلا « الولد سر أبيه » اين اب ، والدين هر دو را شامل است . وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ « 1 » ، اين أب والد نيست و ابراهيم مولود او نيست . اين نكته از فص محمدى فصوص الحكم و شرح قيصرى بر آن استفاده شده است ، و شواهد آيات و روايات در اين مطلب بسيار است .

جناب استاد علامه طباطبائى - رضوان اللّه تعالى عليه - در الميزان در تفسير كريمه : وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ . . . « 2 » به تفصيل در اين مطلب شريف اعنى فرق ميان اب و والد بحث فرموده است و بدين نتيجه رسيده است كه « الوالد لا يطلق إلا على الاب الصلبي و هو الذى يلد و يولّد الانسان . . . » « 3 » .

و مانند كلمات ياد شده كلمهء « بروج » است كه بروج در قرآن كريم به معنى ستاره‌هاى بزرگ است نه بروج اصطلاح هيوى به تفصيلى كه در درس بيستم دروس معرفة الوقت و القبله تقرير كرده‌ايم « 4 » .

( 1 ) - سورهء انعام ( 6 ) : 75 . ( 2 ) - سورهء انعام ( 6 ) : 75 . ( 3 ) - « الميزان » ج 7 ، ص 168 - 172 ، چاپ اوّل . ( 4 ) - « دروس معرفة الوقت و القبلة » ص 131 - 134 ، چاپ اوّل .