فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٦٥٥

امتثال

امتاع

امتاع

امتاع : اباحهء تصرف در مالى بدون عوض .

امتاع مقابل تمليك است . بنابراين ، در صورت امتاع مالى ، تصرفات مالكانه در آن همچون فروختن ، جايز نيست و تنها ، استفاده از آن مباح است . از اين عنوان در باب نكاح سخن رفته است .

امتاع نفقه : آنچه شوهر به عنوان نفقه به زن مىپردازد بر سه قسم است :

1 . نفقه‌اى كه ملك زن مىگردد و آن در چيزهايى است كه لازمهء استفاده از آن‌ها ، تلف شدن است مانند غذا و صابون .

2 . نفقه‌اى كه امتاع است ؛ زيرا تمليك در اين قسم از نفقه معتبر نيست و زن ، تنها ، حق استفاده از آن را دارد و لازمهء استفاده از آن‌ها تلف شدن نيست مانند خانه و خدمتكار .

3 . نفقه‌اى كه در ملك يا امتاع بودن آن اختلاف است و آن در چيزهايى است كه پس از مدّتى استفاده ، به تدريج تلف مىشوند مانند لباس ، فرش و رختخواب .

براى ملك يا امتاع بودن نفقه فوايدى ذكر شده است از جمله آن كه در صورت فرسوده و كهنه شدن نفقه همچون لباس قبل از گذشت مدّت متعارف براى استفاده از آن ، بنابر قول به ملكيّت ، بر شوهر تهيّهء بدل آن واجب نيست و بنا بر قول به امتاع ، واجب است .

البته اين فايده و ساير فوايدى كه ذكر شده ، از سوى برخى مورد مناقشه و اشكال قرار گرفته است . « 1 »

نفقهء خويشاوندان از هر نوع كه باشد ، امتاع است ، نه ملك « 2 » ( - - ) نفقه ) .

امتثال

امتثال

امتثال : انجام عمل مطابق با دستور مولا .

از آن در علم اصول ، بحث تجرّى و در فقه باب اجتهاد و تقليد سخن رفته است .

مراتب امتثال : امتثال داراى مراتب ذيل است :

1 . امتثال علمى : امتثال علمى ، يا تفصيلى است و يا اجمالى . امتثال تفصيلى ،


( 1 ) جواهر الكلام 31 / 346 - 350 و مسالك الافهام 8 / 462 - 466 . ( 2 ) جواهر الكلام 31 / 376 .