دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٦٧

درس 23 : وتد السماء و وتد الارض

و ناصر خسرو علوى گويد :

وين خيمه كبود نبينند و اين دو مرغ

كايشان هماره از پس ديگر همى پرند

و راقم گفته است :

اوتاد خيمه فلك نيلگون مگر

بر كنده شد كه بر سرم اينك خراب شد

پس از تحصيل بيوت اثناعشر زايجه ، مواضع سيارات را استخراج مى كنند ، سپس احكام نجومى را مطابق اوضاع كواكب به نسبت با يكديگر و مواضع آنها در بيوت و ديگر امورى كه به احكام تعلق دارد بدست مى آورند .

در دفتر تقويم رقومى ، و لوح بيوت اثناعشر و كتب احكامى ، فقط حرف آخر اسامى سيارات را مى نويسند و هر يك را به علامت آن حرف مى خوانند . يعنى حرف ( ر ) قمر است و ( د ) عطارد و ( ه ) زهره و ( س ) شمس و ( خ ) مريخ و ( ى ) مشترى و ( ل ) زحل .

خواجه طوسى در مدخل منظوم پس از بيان ارقام بروج كه در درس پانزدهم نقل كرده ايم ، در ارقام كواكب گويد :

چون بدانستى از بروج رقم

رقم اختران بيايد هم

آخرين حرف نام هر اختر

بدلش مى نگارد بر دفتر

همچو از شمس س ور زقمر

بر همين كن قياس پنج دگر

به عنوان محض آگاهى و آشنايى به بيوت اثناعشر و اوتاد اربعه و مواضع سيارات در لوح زايجه ، اين جدول طالع سنه هزار و سيصد و چهل و پنج هجرى شمسى را كه استخراج كرده بوديم ، در اين درس درج مى كنيم ، تا وقت طريق تحصيل و بيان تفصيل اين امور فرا رسد ( ش 8 ) :