دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٦٦
درس 23 : وتد السماء و وتد الارض
.
درس 23 : وتد السماء و وتد الارض
درس 23 : وتد السماء و وتد الارض
چنان كه دائره نصف النهار هر يك از دائره معدل النهار و دائره افق را به تناصف تقاطع مىكند ، دائره منطقة البروج را نيز بر دو نقطه متقابل تنصيف مىكند يكى را كه فوق الارض است عاشرو و تدالسماء ، و ديگرى را رابع و وتدالارض گ ويند .
رابع و عاشر بدين سبب گويند كه هر گاه برج را از طالع به توالى شماره نمايند اين برج چهارم و آن برج دهم است . و وتد به معنى ميخ است كه فلك را يعنى مجموع كره عالم جسمانى را تشبيه به خيمه نموده اند كه به چهار ميخ طالع و سابع و عاشر و رابع قائم باشد .
اوتاد اربعه را در تسوية البيوت يعنى استخراج خانه هاى دوازده گانه كه آن را زايچه و زايرجه نيز گويند و براى طالع سنه و مواليد و مانند آنها در احكام نجومى به كار دارند ، اهميتى به سزا است . و به تعبير ملا عبدالعلى بيرج‌ندى در شرح زيج الغ بيك : اين چهار خانه را اوتاد به جهت آن گويند كه مدار احكام بر اين چهار خانه است .
از ارباب لوح و قلم به نظم و نثر تعبير فلك به خيمه ، و خيمه افلاك ، و خيمه معلق ، و خيمه نيلگون ، و خيمه پيروزه گون ، و خيمه فيروزه و نظائر آنها بسيار آمده است :
عارف سنائى غزنوى گويد :
ببين بارى كه هر ساعت ازين پيروزه گون خيمه
چه بازيها برون آرد همى زين پير خوش سيما