دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٥

درس 52 : ارض قرآنى و كره ارض

در درس پيش وعده داده ايم كه پس از گذشتن از هفت اقليم كه از هفت خوان رستم دشوارتر مى نمود ، سخن از ارض قرآنى و تميز آن با كره ارض هيوى آغاز كنيم ، اينكه گوييم از نثر طوبى است كه :

ارض در قرآن هميشه مفرد استعمال شده است ، و ارضوان يا اراضى نيامده . مراد از ارض مطلق زمين است خرد يا بزرگ چنان كه آب بر كم و بسيار اطلاق مىشود زمين نيز بر يك شبر و يك كشور اطلاق مىشود « ما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ » ( لقمان 34 ) هيچ كس نمى داند در كدام زمين مرگ او فرا مى رسد . در اينجا هر شهرى را زمينى ناميده است « . وَ آيَةٌ لَهُمُ الْأَرْضُ الْمَيْتَةُ أَحْيَيْناها » ( يس 33 ) دليل قدرت پروردگار است براى آنان كه زمين مرده را زنده مى كنيم .

در اصطلاح منجمين ارض بر كره خاك گفته مىشود كه آب بر اكثر آن احاطه دارد ، اما به اين معنى در قرآن نيامده است ، هر چه ارض در قرآن ديده ايم مراد سطح خاك و خشكى آنست يا قطعات آن . بلكه كوهها نيز از مفهوم ارض خارجند « يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَ الْجِبالُ » ( مزم‌ل « ( 14 وَ حُمِلَتِ الْأَرْضُ وَ الْجِبالُ » ( حاقه 14 ) خداوند زمين را در مقابل كوه قرار داده است ، زمين مى لرزد و كوه هم مى لرزد « . وَ أَلْقى فِي الْأَرْضِ رَواسِيَ » ( نحل 15 ) گذاشت يعنى آفريد در زمين كوهها .

« مَشارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغارِبَهَا » ( اعراف 132 ) مشرق ها و مغرب هاى زمين ، مراد كره زمين نيست زيرا كه كره هميشه يك نيمه اش روشن است و يك نيمه اش تاريك ، اما قطعات سطح زمين مشرق و مغرب دارند . كره زمين مشرق و مغرب