دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٢
درس 5 : دائره منطقة البروج
درس 5 : دائره منطقة البروج
درس 5 : دائره منطقة البروج
در مقابل حركت اولى ، حركت ثانيه است كه حركت ستارگان ثابت است كه مانند حركت اولى به آسانى معلوم نگردد ، بلكه به رصد معلوم گردد . كواكب را به ثابت و سيار تقسيم كرده اند .
بدان كه كواكب همه سيارند ، جز اين كه حركت بعضى نسبت به بعضى سريع و بطيى ء بود ، سريع را سيار ، و بطيى ء را ثابت خوانند . سيار عبارت اند از قمر و عطارد و زهره و شمس و مريخ و مشترى و زحل . و نضد آنها در خارج به همين ترتيب است . و فارسى آنها به ترتيب ياد شده ماه و تير و ناهيد و خورشيد و بهرام و برجيس و كيوان است . و به نظم گفته آمد :
در فلك هفت كوكب سيار
آفريده خداى عز وجل
قمر است و عطارد و زهره
شمس و مريخ و مشترى و زحل
كواكب مه و تير و ناهيد ميدان
چو خورشيد و بهرام و برجيس و كيوان
ثوابت به طور متوسط در هفتاد سال يكدرجه فلكى سير كنند كه در بيست و پنجهزار و دويست سال يكدوره تمام كنند ، و حركت آنها از مغرب به مشرق است .
ثوابت را در يك فلك فرض كرده اند كه در علم هيات به همين فرض كفايت است ، زيرا كه حركت و اوضاع آنها نسبت به زمين به همين فرض درست آيد . سخن بيشتر در كتاب دروس معرفة الوقت و القبله گفته آمد ، و شايد در اين دروس هم گفته آيد .