دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٨٠

درس 45 : تمرين در طول جغرافيائى بلاد

از اين درس به عنوان تمرين و مزيد استبصار ، عباراتى از كتب و رسائل دانشمندان هيوى و ارباب فن در تعريف طول بلد نقل مى كنيم :

1 گزيده تحقيق و تحرير دروس گذشته در تعريف طول بلد اين است كه : طول بلد اقصر قوسى از دائره استواء است كه محدود ميان نقطه تقاطع فوقانى آن با نصف دائره نصف النهار مكان مفروض ، و نقطه تقاطع فوقانى آن با نصف دائره نصف النهار مبدأ طول است ، و هيچگاه از نصف دور نمى گذرد .

و فذالكه مباحث گذشته با مزيد استبصار در طول بلد اين كه : دانايان مغرب زمين يعنى يونانيان و كسانى كه بلادشان مغربى آبادى روى زمين است ، مبدأ طول بلاد را از غايت نقطه غربى از جزيره فر

Lile de fer ) )

كه يكى از جزائر ششگانه خالدات ( كانارى

Canaries )

است كه در مغرب آفريقا در اقيانوس اطلس نزديك ساحل به فاصله ده درجه يا دوازده درجه واقع اند ، گرفته اند . و بعد از آن كه جزائر ياد شده در آب فرو رفته اند ، مبدأ طول را از ساحل بحر مذكور گرفته اند ، و در هر دو صورت طول بلاد بر يك نسق ، موافق حركت به توالى بروج خواهد بود .

و دانشمندان مشرق زمين چون هند و چين و تركستان ، مبدأ طول را از منتهاى عمارت شرقى از گنگ دژ ( دژ گنگ ) گرفته اند كه طول بلاد نيز بر يك نسق ولى به خلاف حركت توالى بروج خواهد بود .

و در اين زمان هر صاحب رصد ، مرصد خود را مبدأ طول قرار مىدهد . و هر جا