در پرتو وحى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٣

تفسير بخشى از سوره قمر

كدام در يك لايه زمين پشت سر هم پيدا شد كه كف اطاق‌هاى آنها از گل سفت يا كوبيده درست شده بود ؛ حتى از همين گل نمونه‌هاى مختلف از ظروف بدست آمده ، كه بعضىها به طورى محفوظ مانده بودند كه به نظر مكتشفين به كلى تازه معلوم مىشدند ، اين ساختمان و بناها تماماً خوش تركيب و خوب ساخته شده و چندين رقم آجر در آنها به كار برده شده بود كه از آن جمله « آجر سمنتى » بوده است و اين اول دفعه‌اى است كه ديده مىشود ماده نامبرده در ساختمان به كار رفته است .

صورت يك گراز وحشى از سنگ ، قديميترين نمونه حجارى كه در دل « اور » مستور بود به عمق 28 پا پيدا شد و بايد قدمت آن خيلى زياد و فوقالعاده باشد ؛ يك حلقه يا ورقه‌اى از ريگ خالص به قطر 11 پا از عمل طوفان در عمق 40 پا كشف گرديد ، و پائين‌تر آن يك طبقه بىقاعده و نامنظم پيدا شد كه مىنمود مردمان قبل از طوفان در يك مدت متمادى در آنجا سكنى داشته‌اند ؛ و بايد دانست كه وحشى نبوده‌اند ، نه فقط در كلبه‌هايى از نى و بوريا به سر نبرده‌اند بلكه منازلى هم از آجر مىساختند كه درهاى آنها از چوب بوده و بر روى پايه‌هاى سنگى كه از خارج مىآوردند اين درها را نصب مىكردند » تا آن جا كه مىگويد : « مردمانى كه بعد از طوفان در اين محل زندگى مىكردند از نژاد مردم قبل بوده و همان اشياء سفالين را استعمال مىكردند اما يك نسل منحط » .