در پرتو وحى (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٩٥

ماهيت دين

ابهامى ديده مىشود كه به قول « جان ر . ايورت » « 1 » ممكن است باهوش‌ترين و واردترين افراد هم دچار اشتباه شده و از آن سر درنياورد ، هيچ كدام درست يا كامل به نظر نمىرسد ، مثلًا « برتراند راسل » نويسنده معروف انگليسى مىگويد : « دين كوششى است براى كاستن وحشتى كه از قواى نابود كننده در انسان ايجاد مىشود » و « فرويد » روانشناس اتريشى مىگويد : « دين عبارت است از كوششى كه به وسيله آن انسان مىخواهد عالم حواس را به واسطه عالم اراده و آرزو تسخير كند » .

اين دو بيان علاوه بر ابهامى كه دارند دين را وسيله رسيدن به هدف مادى معرفى مىكنند .

شايد بعضى از نويسندگان شرق كه دين را شناختن معنى جهان و زندگانى و زيستن به آيين خود مىدانند تقليد و تبعيت از اين افكار كرده‌اند .

پروفسور « امس » آمريكايى دين را عبارت از ادراك و احساس مهم‌ترين نواميس و فضايل اجتماعى مىداند .

از « كانت » نقل شده است كه « دين شناختن تكاليف بشرى به صورت اوامر الهى است » .

« تولستوى » مىگويد : « دين يك نوع رابطه‌اى است در ميان شخصيت بشرى و عالم بىكران و مبدأ اصلى آن كه انسان براى خود

( 1 ) . ايورت ، مذهب در آزمايش‌ها و رويدادهاى زندگى بشر ، ص 3 .