جواهر الكلام في معرفة الإمامة والإمام (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤١٥

3 . عدم شمول لطف بر عموم بندگان

نمىآورد ؟ آيا آيات روشن كتب پيشين براى آنان نيامد ؟ * اگر ما آنان را پيش از ( فرستادن پيامبر ) با عذابى هلاك مىكرديم البته مىگفتند پروردگارا چرا بر ما رسولى نفرستادى تا از آيات تو پيروى كنيم پيش از آن كه خوار و ذليل شويم .

با توجه به اين آيه خداوند راه هر گونه عذرى را بر بندگان بسته است ، از اين رو مىفرمايد :

« قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ » ؛ « 1 »

بگو پس برهان رسا از آن خداوند است .

از امام صادق عليه السلام در مورد اين آيه سؤال شد ، حضرتش فرمودند :

إن اللَّه تعالى يقول للعبد يوم القيامة : عبدي أكنت عالماً ؟ فإن قال : نعم ، قال له : أفلا عملت بما علمت ؟ وإن قال : كنت جاهلًا ، قال له : أفلا تعلمت حتى تعمل ؟ فيخصمه ، فتلك الحجة البالغة ؛ « 2 »

همانا خداى تعالى در روز قيامت به بنده مىگويد : بندهء من آيا تو عالم بودى ؟

پس اگر گويد : بله خداوند به او مىفرمايد : پس چرا به آن چه مىدانستى عمل نكردى ؟ و چنان چه بگويد : من جاهل بودم به او مىفرمايد : پس چرا ياد نگرفتى تا عمل كنى ؟ پس خدا او را شكست مىدهد . و اين است برهان رساى خداوند .

حاصل آن كه خداوند متعال ، ابتدا حجت را بر بندگان تمام مىكند ، سپس ايشان را مورد بازخواست قرار مىدهد . امّا براى اتمام حجت لزوماً به ارسال رسول به تمام سرزمين‌ها نياز نيست بلكه رسيدن پيام رسولان به مردم سرزمين‌هاى گوناگون براى اتمام حجت كافى است . در مورد رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله نيز - چنان كه گفتيم - اين مهم تحقق يافته بود . يعنى با بعثت ايشان در سرزمين حجاز زمينه براى نشر رسالت

( 1 ) . سوره انعام : آيه 149 . ( 2 ) . امالى مفيد : 227 ، امالى طوسى : 9 ، تفسير نور الثقلين : 1 / 776 .