جواهر الكلام في معرفة الإمامة والإمام (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٧

6 . قتادة بن دعامة

از شعبى پرسيدند : آيا قتاده را ديده‌اى ؟ گفت : آرى ! گفتند : آيا در تفسير و حديث مىتوان به او اعتماد كرد ؟ گفت :

قتادة حاطب ليل ؛ « 1 »

اين سخن كنايه از آن است كه وى دقّت لازم را در نقل احاديث نداشته است ، و روايات صحيح و غير صحيح را با هم جمع مىكرده است .

سيوطى مىنويسد :

وكان يحيى بن سعيد لا يرى إرسال قتادة شيئاً ويقول : هو بمنزلة الريح ؛ « 2 »

يحيى بن سعيد اهميتى به مرسلات قتاده نمىداد و آن‌ها را به منزلهء باد مىدانست .

نقل شده كه روزى قتاده وارد منزل ابوبرده - فرزند ابوموسى اشعرى - شد و قسم ياد كرد كه : واللَّه الذي لا إله إلّاهو ما يسألني اليوم أحد من الحلال والحرام إلّا أجبته . - يعنى به خدايى كه غير او خدايى نيست كسى امروز در مورد حلال و حرام از من سؤال نخواهد كرد مگر آن كه به او پاسخ خواهم گفت .

ابوحنيفه سؤالى مطرح كرد و بعد به اصحاب خود گفت : لئن حدّث بحديث ليكذبن ولئن قال برأي نفسه ليخطئن - يعنى اگر به حديثى استناد كند دروغ گفته [ و حديث را جعل كرده ] است و اگر نظر خود را بگويد دو خطا كرده است - .

قتاده از پاسخ سؤال ابوحنيفه درماند .

سپس گفت : سلوني عن التفسير - يعنى در مورد تفسير از من بپرسيد - .

ابوحنيفه سؤال ديگرى مطرح كرده ولى قتاده قادر به پاسخ گفتن نبود .

اين بار قتاده گفت : سلوني عما اختلف فيه العلماء - يعنى در مورد مسائلى كه علما در آن‌ها اختلاف دارند از من بپرسيد - .

( 1 ) . الكامل فى الضعفاء : 1 / 55 ، تهذيب التهذيب : 8 / 317 ، سير اعلام النبلاء : 5 / 272 . ( 2 ) . تدريب الراوى : 1 / 169 .