جواهر الكلام في معرفة الإمامة والإمام (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٦٩

ابوغسّان نهدي

ذهبى با اين سخن قصد دارد اين مطالب را كه به بزرگان رجال حديث نسبت داده شده به گونه‌اى توجيه كند كه هم حرمت شيخين و هم حرمت صحاح سته حفظ شود ، بنابراين اذهان را از سب و شتم شيخين به سب و شتم معاويه و ياران وى منصرف مىكند .

اما براساس تحقيقات انجام شده ، عبيداللَّه بن موسى ، ابونعيم و عبدالرزاق [ بن همام ] صنعانى و همه علماى اين طبقه و بلكه همهء مشايخ كوفى ، عثمان را هم سبّ مىكردند . « 1 »

توجه به اين نكته ضرورى است ، كه سبّ عثمان در آن عصر به منزلهء سبّ شيخين بوده است . به دليل اختناق حاكم بر آن دوران كسى نمىتوانست به صورت علنى عليه شيخين سخنى بگويد و آن چه را در باطن دارد اظهار كند ؛ لذا شيعيان با سبّ عثمان در واقع ابوبكر و عمر را هم سبّ مىكرده‌اند ؛ زيرا خلافت عثمان فرع بر خلافت ابوبكر وعمر است و سبّ عثمان در حقيقت به ابوبكر و عمر باز مىگردد .

نكتهء ديگر اين كه با اندكى تأمل مىتوان پى برد ، حال عبيداللَّه بن موسى ، ابونعيم و ديگر مشايخ كوفه بدتر از حال ابوغسان نبوده است . چرا كه اگر اين دو و مشايخ كوفه علناً معاويه را سب مىكنند در مقابل ابوغسان حديثى نقل مىكند كه پذيرش محتواى آن به سبّ كسانى منجر مىشود كه با اميرالمؤمنين عليه السلام جنگيدند . سران جنگ عليه اميرالمؤمنين عليه السلام عبارتند از : معاويه ، عائشه ، طلحه و زبير .

يادآور مىشويم كه ابوغسان از پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله نقل مىكند كه نسبت به اميرالمؤمنين و اهل بيت عليهم السلام فرمود :

أنا حرب لمن حاربتم . « 2 »

( 1 ) . لسان الميزان : 3 / 432 ، ميزان الاعتدال : 2 / 588 . ( 2 ) . سير اعلام النبلاء : 10 / 432 .