با پيشوايان هدايتگر (نگرشى نو به شرح زيارت جامعه كبيره) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٤٥

شهادت نخست

از طرفى حضور دو نوع است :

1 . حضور بدنى و به اصطلاح امروزى فيزيكى و با رؤيت چشم ؛

2 . حضور قلبى و رؤيت باطنى .

به عبارت ديگر ، حضور گاهى بصرى است و گاهى بصيرتى . از اين رو ، سيّدالشهداء عليه السلام در دعاى عرفه مىفرمايد :

عميت عينٌ لا تراك عليها رقيباً ؛ « 1 »

كور باد آن ديده‌اى كه تو را ديده بان خود نبيند .

منظور از ديدن در اين سخن زيبا چشم بصيرت است . عبداللَّه بن سنان در روايت ديگرى از پدرش نقل مىكند كه گويد : خدمت امام باقر عليه السلام بودم كه يكى از خوارج وارد شد و پرسيد : اى ابوجعفر ! چه كسى را عبادت مىكنى ؟

فرمود : خداى متعال را .

گفت : آيا خدا را ديده‌اى ؟

امام باقر عليه السلام فرمود :

لم تره العيون بمشاهدة الأبصار و لكن رأته القلوب بحقائق الإيمان ؛ « 2 »

چشم‌ها او را به صورت ديدن ظاهرى نديده‌اند ؛ بلكه دل‌ها او را با حقايق ايمان ( با ديدهء بصيرت ) ديده‌اند .

راغب اصفهانى در المفردات في غريب القرآن در معناى لغوى واژهء « شهد » ، هر دو قسم حضور را با استفاده از قرآن آورده است . وى مىنويسد :

الشهود والشهادة : الحضور ، مع المشاهدة إمّا بالبصر أو بالبصيرة ؛

شهود و شهادت ، همان حضور است يا با بصر و چشم و يا با بصيرت و بينش .

( 1 ) . بحار الانوار : 95 / 225 . ( 2 ) . الكافى : 1 / 97 ، حديث 5 ، الامالى ، شيخ صدوق : 352 ، حديث 427 ، التوحيد ، شيخ صدوق : 261 .