با پيشوايان هدايتگر (نگرشى نو به شرح زيارت جامعه كبيره) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٠

راه خدا

در زمان‌هاى گذشته جاده‌ها نبودند و مردم در تاريكىهاى شب در بيابان‌ها راه را گم مىكردند و از اين رو ، از ستاره‌ها راهنمايى مىگرفتند كه در قرآن نيز اين حقيقت آمده است ، آن جا كه فرموده : « وَعَلاماتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ » . « 1 »

اين حديث ، اصحاب را به ستارگانِ راهنما تشبيه كرده و هر يك از صحابه را راهنماى راهى معرّفى نموده است . ما اگر اين حديث را از نظر سند بپذيريم ، نخست مىپرسيم : آيا همهء ستارگان آسمان مورد نظر پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله بوده كه در نتيجه يكايك اصحاب بايد مورد اقتدا قرار گيرند ؟ روشن است كه همهء ستارگان در آسمان راهنما نيستند و ستارگان خاصّى را بايد در نظر گرفت و به مقصد رسيد .

با اين حال ، آيا هر يك از صحابه چنين هستند ؟ آيا راه همهء آنان به يك راه منتهى مىشود و همهء آنان به يك راه هادى هستند ؟

با توجّه به اختلافاتى كه با انواع و اقسام آن ميان صحابه وجود داشته ، ثابت كرديم كه اين حديث يا از اصل دروغ است ، يا منظور از صحابه ، ائمّه عليهم السلام هستند .

امّا طبق تحقيقى كه انجام يافته ، از زمان احمد بن حنبل تا زمان ما بيش از سى نفر از بزرگان اهل سنّت اعتراف كرده‌اند كه اين حديث دروغ است .

اگر بگوييم اين حديث دروغ نيست ، بايد گفت كه مراد از اصحاب ، خصوص ائمّه عليهم السلام هستند كه آنان مىفرمايند : كلام من ، كلام پدرم ، كلام پدرم ، كلام جدّ من است و همهء ما يك سخن مىگوييم و به يك راه ، راهنمايى مىكنيم و يك راه را ارائه مىنماييم .

امام صادق عليه السلام در حديثى مىفرمايد :

حديثي حديث أبي ، وحديث أبي حديث جدّي ، وحديث جدّي حديث الحسين ، وحديث الحسين حديث الحسن و حديث الحسن حديث أمير المؤمنين ، و حديث

( 1 ) . سورهء نحل ( 16 ) : آيهء 16 .