با پيشوايان هدايتگر (نگرشى نو به شرح زيارت جامعه كبيره) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٩

حجّت‌هاى خدا

حكم الهى و علم الهى خدشه بردار است ؟ مگر خودش در آخرت به حساب بندگانش رسيدگى نمىكند ؟

آرى ، قاعدهء لطف اين را اقتضا مىكند كه حق تعالى كسانى را در اين عالَم برهان قرار دهد كه از طريق آن‌ها احتجاج نمايد و انسان را مؤاخذه كند .

بحثى در فقه اسلامى مطرح است كه اگر دو نفر مثلًا بر سر ملكى نزاع داشته باشند و به حاكمى مراجعه كنند كه مىداند حق با كيست ، آيا مىتواند طبق علم خود داورى كند يا نه ؟ اين بحث هم در حقوق الهى و هم در حقّ مردم مطرح شده است . « 1 » هشام بن حكم گويد : امام صادق عليه السلام فرمود : پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله فرمود :

إنّما اقضي بينكم بالبيّنات والأيمان ؛

من فقط با دليل و سوگند داورى مىنمايم .

حضرتش در پايان حديث فرمودند :

وبعضكم ألحن بحجّته من بعض ، فأيّما رجل قطعت له من مال أخيه شيئاً فإنّما قطعت له به قطعة من النار ؛ « 2 »

بايد بر حسب قواعد باب قضاوت و حكومت داورى شود . پس هر كه از راه قضاوت و حكمِ حاكم ، چيزى از مال برادرش به ناحق بردارد ، در واقع قطعهء آتشى براى او مهيّا شده است .

مگر پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله بر قضايا محيط ، عالم و آگاه نيستند ؟ بيان شد كه حاكم شرع معمولى نيز از قضيّه‌اى امكان دارد آگاهى داشته باشد و بگويد من مىدانم اين خانه از آنِ فلانى بوده و اكنون به ارث رسيده است و طرف مقابل بىخود مىگويد .

( 1 ) . براى آگاهى بيشتر در اين زمينه ر . ك : القضاء والشهادات : 1 / 141 از همين نگارنده . ( 2 ) . الكافى : 7 / 414 ، حديث 1 ، تهذيب الاحكام : 6 / 229 ، حديث 3 ، وسائل الشيعه : 27 / 232 ، حديث 1 .