با پيشوايان هدايتگر (نگرشى نو به شرح زيارت جامعه كبيره) (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ١٥٨
معناى عباد
« وَأَنْكِحُوا الْأَيامى مِنْكُمْ وَالصَّالِحينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَإِمائِكُمْ » ؛ « 1 »
و مردان و زنان بىهمسر خود را و هم‌چنين غلامان و كنيزان صالح و درستكارتان را همسر دهيد .
واژهء « عباد » در اين جا به معناى عبيد آمده است ؛
3 . عبدِ طاعتى است ؛ يعنى نه عبدِ عبادتى است كه مخصوص خداوند متعال است و نه عبد بردگى است كه خريد و فروش مىكنند ؛ بلكه عبدِ طاعتى است . شاهد ، روايتى از امام رضا عليه السلام است . در آيهء مباركه‌اى از قرآن مجيد آمده است :
« أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهيمَ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَآتَيْناهُمْ مُلْكًا عَظيمًا » ؛ « 2 »
يا اين كه مردم به خاطر نعمتى كه خدا از فضل خويش به آنان ارزانى داشته حسد مىبرند ، در حالى كه ما به خاندان ابراهيم كتاب و حكمت داديم و به آنان زمام‌دارى بزرگ ارزانى داشتيم .
امام رضا عليه السلام در ذيل اين آيهء مىفرمايند :
الناس عبيد لنا في الطاعة ؛ « 3 »
مردم در طاعت ، بندگان ما هستند .
اين همان نوع سوم عبد است كه به معناى عبدِ طاعتى است ؛ يعنى مردمى كه در ظاهر آزاد هستند و هرگز ائمه را عبادت نمىكنند ، « عبد » آنان هستند . اين عبوديّت به معناى طاعت و فرمان‌بردارى و تأثيرپذيرى است . اين آيه از ادلّهء محكم ولايت تكوينى و تشريعى ائمّه عليهم السلام به خصوص ولايت تكوينى است . دو نكتهء جالب
( 1 ) . سورهء نور ( 24 ) : آيهء 32 . ( 2 ) . سورهء نساء ( 4 ) : آيهء 54 . ( 3 ) . الكافى : 1 / 187 ، حديث 10 .