سلسله مباحث امامت و مهدويت (فارسى) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٦
7 . پرسش : چه مانعى دارد براى حكومت اسلامى دو دوره معتقد باشيم ،
رابعاً ، ادلّه شور و مشاوره كه عمده‌اش آيه‌هاى ذيل است :
« وَشاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ » ؛ « 1 »
« و با آنان در امر مشاوره كن » .
و نيز آيه :
« وَأَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ » ؛ « 2 »
« و كارهايشان را با مشورت يكديگر انجام دهند » .
قابل تقييد به پس از دوران امامت نيست . به عبارت علمى : عموم مكانى و زمانى بودن آن ، تمام زمان‌ها و مكان‌ها را شامل است و به مناسبت حكم و موضوع ، نمىتوان آن را به زمان خاصّ و عصر خاصّى اختصاص دارد ، يا عصر و زمانى را از آن خارج ساخت .
امّا آيه : « وَشاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ » كه خطاب به پيغمبر صلى الله عليه و آله است ، به هيچ وجه قابل اين تقييد نيست ؛ بلكه به ملاحظه آنكه خود آن حضرت ، ولىّ امر و رهبر نظام امامت بوده ، مورد مشورت در موضوعات ديگر مىباشد كه يا به منظور گرم كردن نفوس و جذب قلوب است و اينكه توهم استبداد به رأى از نظامى كه در آن استبداد نيست ، دفع شود . و يا براى تربيت و تقويت رشد سياسى ديگران است ، براى آماده شدن آنها جهت مداخله در امور و انجام مأموريت‌هاى مهمى كه به آنها ارجاع مىشود . و يا از باب اينكه در بسيارى از خطاب‌هاى قرآن مجيد غرض شخص مخاطب ؛ يعنى پيغمبر صلى الله عليه و آله نيست ؛ بلكه مقصود توجّه دادن ساير حكام و متصدّيان امور است ، طبق برنامه عرفى « إِيّاكَ أَعْنِي وَاسْمَعِي يا جارَهُ » « 3 » تا در مسايلى كه مبهم
( 1 ) . سوره آل عمران ، آيه 159 . ( 2 ) . سوره شورى ، آيه 38 . ( 3 ) . معادل اين مثل در فارسى عبارت : « در به تو مىگويم ، ديوار تو بشنو » است .