سنت پيامبر يا سنت خلفاء؟ (فارسى) — الصفحة ٨٧

توجيهِ توجيه‌گران در بوته نقد

الف . اجتهاد عثمان .

در مورد اجتهاد - و به ويژه اجتهادهاى خلفا - مباحثى طولانى مطرح شده كه بايد در جاى ديگرى بررسى گردد ، حتى به فرض قبول اجتهاد ، آيا اجتهاد در مقابل نصّ ، جايز است ؟ !

ب . موافقت اصحاب با اقدام عثمان از طريق سكوت و عدم انكار .

در اين باره بايد گفت :

اولًا چه دليلى بر سكوت و عدم انكار آنان وجود دارد ؟ ! به يقين ، اصحاب به انكار اين اقدام پرداخته‌اند ، اما انكار آنان - بر خلاف انكار عبداللَّه بن عمر - نقل نشده است .

ثانياً سكوت ، اعمّ از پذيرش و رضايت است .

ج . اجماع سكوتى .

اين مورد از سه جهت قابل بررسى است .

1 . حجّيت اجماع ، جاى بحث دارد .

2 . اين امر ، به سكوتى بستگى دارد كه نشانهء رضايت و موافقت باشد .

3 . اين امر ، به حجّيت اجماع سكوتى بستگى دارد .

* دربارهء مورد چهارم بايد گفت :