دومين يادنامه علامه طباطبائى (فارسى) — الصفحة ٣٢٧

5 - مفهوم وجودى شفاعت

( خداوند متعال ) دارد ، چون اين دو نسبت در طول هم هستند باهم تزاحم نداشته و مستلزم بطلان يكديگر نيستند .

ز - كليهء حوادث و پديده‌هاى عالم خلقت و تاريخ و جامعه باتوجه به علت تامه ضرورى و در نسبت به فاعل و علت ناقصه ممكن خواهند بود .

5 - مفهوم وجودى شفاعت

در ذيل آيه 48 سوره بقره ، پس از بحث مفصلى پيرامون شفاعت ، بحثى فلسفى پيرامون مفهوم وجودى ( فلسفى ) شفاعت طرح كرده‌اند در اين بحث بطور عمده مسائل زير مطرح شده يا به اثبات رسيده است :

الف - در اثر هر عمل و فعلى كه از انسان سر مىزند در باطن و نفسش هيأتى و صورتى مناسب آن فعل ( شقاوت - سعادت ) ايجاد مىشود و با تكرار ملكه مىگردد .

ب - آثار ملكه سعيده وجودى و آثار ملكات شقيه عدمى يعنى فقدان و شر خواهد بود .

ج - بين دو مرحله كامل ، سعيد كامل و شقى كامل مراحل زير وجود دارد :

اول - سعيد ذاتى و شقى عملى . دوم - شقى در ذات و سعيد در عمل . سوم - كسانى كه در سعادت و شقاوت نه در ذات و نه در عمل فعليت ندارند .

قسم اول و دوم در حالت ذاتى بالاخر بايد به كمال برسند و خواهند رسيد زيرا احوال غير طبيعى براى ذات موقت بوده و نمىتواند دائمىباشد . اما قسم سوم همان مستضعفين هستند ، تا خدا چه خواهد .

د - تشكيك در مراحل كمال انسانها جارى است بعضى شدت دارند و بعضى ضعيفند .