دومين يادنامه علامه طباطبائى (فارسى) — الصفحة ٢٤٨
بررسى مسألهء تعارضات از ديدگاه فلسفه اسلامى
3 - وجود كل بدون وجود جزء محال است ولى وجود كلى بىوجود جزئى محال نيست .
4 - وجود كل در خارج از ذهن است ، ولى وجود كلى خارج از ذهن ممكن نيست .
5 - اجزاء كل محصور و محدود است ولى اجزاء كلى محصور و محدود نيست .
6 - كل جزو جزو خود نيست ولى كلى مىتواند جزو جزو خود باشد .
7 - كل در حدّ جزو واقع نيست در صورتى كه كلى در حدّ جزئى واقع مىشود .
لازم به تكرار نيست كه مفهوم مجموعه گاهى با كل و گاهى با كلى انطباق دارد . كل بودن مجموعه از اصول موضوعه آن ( بدانگونه كه زرملو و فرانكل بيان كرده‌اند ) آشكار است . اصل موضوع اول مىگويد : دو مجموعه در صورتى باهم مساوىاند كه داراى عضوهاى يكسان باشند . در اينجا هويت يك مجموعه با اجزاء آن شناسانده شده است و از اين جهت با مفهوم كل بيشتر مطابقت دارد . اصل موضوع دوّم مىگويد كه براى دو شئى مختلف
a
و
b
، مجموعهء هم مجموعه با مفهوم كل قرابت دارد . از سوى ديگر مىگوئيم « مجموعه همه اعداد طبيعى » يا « مجموعه اعداد زوج » ، اعداد طبيعى يا اعداد زوج مفاهيمى است كلى كه داراى افراد است و بر هريك از افراد خود به حمل مواطات صدق مىكند . در نظريه مجموعه‌ها ، هر مجموعه‌اى را عضو خود قرار مىدهند و بنابراين مجموعه از اين جهت با كلى مطابقت پيدا مىكند . به علاوه مجموعه‌اى كه داراى هيچ عضو