خلاصهء عبقات الانوار (حديث أنا مدينة العلم) (فارسى) — الصفحة ٤٩٣
1 - دلالت حديث مدينة العلم بر اعلميّت
پس دانش پيامبران از تمام دانش‌هاى آفريدگان بالاتر است ؛ چون از خداوند متعال بىواسطه و وسيله به دست مىآيد و بيان اين سخن در داستان آدم و فرشتگان يافت مىشود . آنان در تمام مدّت عمرشان آموختند و با روش‌هاى مختلف دانش‌ها را به دست آوردند تا اينكه داناترين آفريدگان و عارف‌ترين موجودات شدند و آدم وقتى كه آمد ، عالم نبود ؛ چون نياموخته بود و معلّمى نديده بود ، پس فرشتگان بر او تفاخر ورزيدند و بزرگ‌نمايى و تكبّر كردند و گفتند :
« نحنُ نُسَبِّح بحمدك و نُقدّس لك » « 1 »
« و ما به حمد تو تسبيح گوييم و براى تو تقديس مىكنيم »
و حقايق اشيا را مىدانيم ، پس آدم به درگاه آفريدگارش برگشت و قلبش را بيرون كرد و با استغاثه به سوى پروردگار متعال روى آورد . پس خداوند تمام اسما را به او آموخت . سپس آن‌ها را بر فرشتگان عرضه كرد و فرمود :
« أنبِئُوني بِأسْماءِ هؤلاءِ إن كُنْتُمْ صادِقين » « 2 »
« اگر راست‌گو هستيد نام‌هاى اينان را به من بگوييد »
پس آنان را در برابر آدم كوچك كرد و دانش آنان كاسته شد و كشتى جبروت آنان شكست و در ناتوانى غرق شدند و گفتند : « لا عِلْمَ لَنا » ، پس خداوند متعال فرمود : .
« يا آدَمُ أنْبِئْهُم بِأسْمائِهِم » « 3 » .
پس آدم از غيب‌هاى مكنون و امرهاى پوشيده آنان را خبر داد .
پس اين امر نزد خردمندان چنين مقرّر شد : دانش غيبى برخاسته از وحى قوىتر و كاملتر از دانش‌هاى اكتسابى است و دانش وحى ميراث پيامبران و حق فرستادگان شد ، تا اينكه خداوند باب وحى را در دوران سرورمان محمّد صلى الله عليه و آله و سلم بست و رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم خاتم النّبييّن شد و داناترين و فصيح‌ترين عرب و عجم بود و مىفرمود : پروردگارم مرا تربيت كرد و تربيتم را نيكو گردانيد و به قومش فرمود : من
( 1 ) . بقره / 13 . ( 2 ) . بقره / 31 . ( 3 ) . بقره / 33 .