رسالهء توضيح المسائل (فارسى) — الصفحة ٣٤٣

1 - منفعت كسب

خمس آن را نداده ؛ بايد خمس آن را بدهد .

( مسأله 1453 ) اگر به واسطه قناعت كردن ، چيزى از مخارج سال انسان زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهد .

( مسأله 1454 ) كسى كه ديگرى مخارج او را مىدهد ، بايد خمس تمام مالى را كه به دست مىآورد بدهد . ولى اگر مقدارى از آن را خرج زيارت و مانند آن كرده باشد فقط بايد خمس باقيمانده را بدهد .

( مسأله 1455 ) اگر ملكى را بر افراد معينى مثلًا بر اولاد خود وقف نمايد . چنانچه در آن ملك زراعت و درختكارى كنند و يا اجاره دهند و از آن چيزى به دست آورند و از مخارج سال آنان زياد بيايد ، بايد خمس آن را بدهند .

( مسأله 1456 ) اگر مالى را كه فقير بابت خمس گرفته وتملك كرده از مخارج سالش زياد بيايد ، خمس ندارد . ولى اگر از مالى كه به او داده‌اند منفعتى ببرد ، مثلًا از درختى كه بابت خمس به او داده‌اند ميوه‌اى به دست آورد ، بايد خمس مقدارى كه از مخارج سالش زياد مىآيد ، بدهد .

( مسأله 1457 ) اگر با عين پول خمس نداده جنسى را بخرد يعنى به فروشنده بگويد اين جنس را به اين پول مىخرم معامله صحيح است ، و به جنسى كه با اين پول خريده است ، خمس تعلق مىگيرد .

( مسأله 1458 ) اگر جنسى را بخرد و بعد از معامله قيمت آن را از پول خمس نداده بدهد ، معامله‌اى كه كرده صحيح است . و خمس پولى را كه به فروشنده داده بايد از مال ديگر بپردازد .

( مسأله 1459 ) اگر مالى را كه خمس آن داده نشده بخرد ، خمسش به عهده فروشنده است و بر خريدار چيزى نيست .

( مسأله 1460 ) اگر چيزى را كه خمس آن داده نشده به كسى ببخشند پنج يك آن به عهده خود بخشنده است ، و با اين تصرّف خمس به ذمّه او تعلق مىگيرد و چيزى بر گيرنده نيست .