همپاى انقلاب (خطبه هاى نماز جمعه) (فارسى) — الصفحة ٧٠٨
خطبهء اول
متولد نشده بود .
همچنين فردى به نام حسن بن الوان از عطيّه نقل مىكند كه او گفته است :
من از عبدالله بن حسن بن على بن ابى طالب مشهور به عبدالله محض پرسيدم : آيا انتساب اين خطبه به حضرت زهرا عليها السلام درست است ؟
عبدالله فرمود : آرى ، من اين خطبه را از پدرم امام حسن و او از مادرش فاطمهء زهرا عليها السلام نقل مىكرد و همهء ما اين سخنرانى را از حفظ هستيم .
مسلمانان روى اين خطبه بسيار حساسيت داشته‌اند . عده‌اى مىگفته‌اند : اين خطبه توسط ابو العَيْنا جعل شده است . خاندان رسول الله صلى الله عليه و آله و فرزندان حضرت على عليه السلام نيز با تمام توان تلاش مىكرده‌اند تا اين خطبه را حفظ نمايند و آل ابو طالب موظف بوده‌اند كه جمله به جملهء اين خطبه را حفظ كنند .
آيا اگر اين خطبه بيانگر يك مسئلهء عادى و مصيبت و غم و غصهء يك خانمِ پدر مرده بود ، باز هم اين همه اهميت و حساسيت داشت كه اين همه آدمْ آن را از حفظ كنند ؟ ! از اينجا فهميده مىشود كه اين خطبه در بر دارندهء پيام مهمى است كه بايد مورد توجه قرار گيرد .
اين خطبه بسيار مفصل است . كتاب‌هاى بسيار زيادى هم آن را نقل كرده‌اند .
در كتاب ناسخ التواريخ نيز ترجمهء فارسى آن ذكر شده است . من ابتدا قصد داشتم همهء اين خطبه را برايتان بخوانم . بعد ديدم بسيار مفصل است . بنا بر اين تنها ترجمهء قسمتى از آن را برايتان مىخوانم . خطبه چنين است :
« . . . سپاس و ستايش مخصوص خداوند است در برابر نعمت‌هاى او . تعريف و تمجيد ، او راست در مقابلِ داده‌هاى او . نعمت‌هاى فراوان و جهان‌شمولِ خداوند كه بر آن دست يازيد ، از شمارشْ بيرون است و دوامِ آن از دركِ فكرها والاتر . . . »
هر كدام از اين جملات ، يك عالَم معنا دارد . تا به حال تعدادى كتابِ سيصد و چهارصد صفحه‌اى در شرح و تفسير اين خطبه نوشته شده است . حضرت در ادامهء خطبه ، مردم را به شكر و سپاس دعوت فرموده تا موجب كثرت و ازديادِ نعمت گردد و فرمود :
« گواهى مىدهم او تنها است . مرز ندارد .
حد ندارد . شريك ندارد . همتا ندارد . ضد و ناساز ندارد . . . كلمه‌اى است كه حقيقتِ اخلاص را به وحدتْ تأويل مىكند . دل‌ها را با وحدانيتْ پيوند مىزند . نعمتِ فكر و انديشه را به انسان عطا فرمود تا به وسيلهء آن ، چيزهايى را كه با چشم نمىتوان ديد و نمىتوان به بيان آوَرْد و چگونگىِ آنها در وهم نيز نمىگنجد ، درك كند .
جهان را از هيچ ساخت و بدون استفاده از هيچ مادّه ، طرح يا الگو يا مشاور و يا شريكى ، طرحِ جهان را ريخت . بدون آنكه نيازى به آن داشته باشد يا بخواهد فايده‌اى از آن ببرد .
خواست كه ديگران حكمتِ بالغهء او را درك كنند و از بابِ روشن‌بينى ، او را اطاعت كنند و در برابر عظمتِ قدرتِ او سرِ تسليم فرود آورند و رهِ بندگى پيش گيرند تا به حدّ كمال برسند . »
يكى از پيچيده‌ترين مسائل فيزيك كه حضرت در اين خطبه به آن اشاره كرده‌اند ، اين است كه مواد از چه چيزى ساخته شده است . در فيزيك گفته مىشود كه مواد از ذراتِ بنيادى ساخته شده‌اند ؛ اما علم فيزيك هنوز خود نمىداند كه ذرات از چه چيزى ساخته شده‌اند .
بعضى از جملاتِ اين سخنرانى ، در اوج قلهء معرفت و شناخت قرار دارند . در قلمرو معرفت‌شناسى ، ما در هزار و چهارصد سال اخير ، نظير اين جملات را سراغ نداريم .
بنا بر اين ، يك خانم خانه‌دار معمولى با مشكلات و محدوديت‌هايى كه به آن اشاره