همپاى انقلاب (خطبه هاى نماز جمعه) (فارسى) — الصفحة ٤٧١
خطبهء اول
احتجاج را مىآموخت .
حوزهء امام صادق عليه السلام ، حوزه‌اى تخصصى بود . هر كدام از شاگردان ايشان در رشتهء خاصى از علوم مختلف ، متخصص مىشدند .
به عنوان مثال زُراره متخصص در فقه بود .
هشام بن حكم ، هشام بن سالم و حمران بن اعيَن ، متخصص در علم كلام بودند . جابر بن حيان ، متخصص در علوم تجربى بود و . . .
دانشمندى از دمشق به مدينه آمد و به حضور امام صادق عليه السلام رسيد . آن مرد به امام صادق عليه السلام عرض كرد : من در علم كلام استاد هستم و مىخواهم با شما مناظره كنم .
امام صادق عليه السلام به يعقوب بن يونس گفت :
تو در علم كلام كار كرده‌اى ؟ يعقوب بن يونس گفت : خير . امام عليه السلام فرمود : پس برو تعدادى از شاگردهاى كلاس را بياور .
يعقوب بن يونس رفت و گروهى از شاگردان درسِ علم كلامِ حضرت صادق عليه السلام مانند قيس معاصر ، محمد بن قيس ، حمران بن اعين ، هشام بن سالم و هشام بن حكم را آورد .
يكايك آنان با آن دانشمند شامى مناظره كردند و همهء آنان بر آن دانشمند شامى غلبه يافتند .
امام صادق عليه السلام به حوزهء علميه بسيار اهميت مىداد . هنگامى كه فرزند عزيز ايشان از دنيا رفت ، گروهى خيال كردند كه امروز حضرت به دليل شدت اندوه ، كلاس‌هاى درس را تعطيل مىكنند .
پس از تشييع جنازه و تدفين حضرت اسماعيل ، به امام صادق عليه السلام عرض كردند :
امروز كه درس را تعطيل مىفرماييد ؟
حضرت فرمودند : خير . درس امروز تعطيل نيست . آقايان به كلاس‌ها بروند . من هم براى درس دادن مىآيم . امام صادق عليه السلام آنچنان به حوزهء درس اهميت مىداد كه حتى براى مرگِ فرزندش هم حاضر نشد كه يك روز درس‌ها را تعطيل كند .
مدت دوام عمر حوزهء علميهء امام صادق عليه السلام بسيار كوتاه بود . ايشان در سال 148 ه . ش . ، به شهادت رسيدند . بنا بر اين حتى اگر بگوييم ايشان حوزهء علميهء خود را در سال 100 يا 110 ه . ش . ، تأسيس كرده‌اند ، عمر حوزهء علميهء ايشان در حدود 38 سال مىشود .
هر چند حوزهء علميهء امام صادق عليه السلام عمرى كوتاه داشت ، اما رشد و توسعه‌اى فراوان يافت . على بن وشّاء نقل مىكند كه من به مسجد مدينه رفتم ، كلاس‌هاى مختلفِ درس را شمردم ، حدود 900 كلاس درس برقرار بود كه همگى مىگفتند : حَدَّثَنى جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّد ؛ يعنى مطالب خود را از امام صادق عليه السلام نقل مىكردند .
حوزهء علميهء امام صادق عليه السلام ، اولين حوزهء علميه بود . ايشان با تأسيس اين حوزهء علميه ، فعاليتِ جهانگيرى را آغاز نمود . به عنوان مثال ، نقل شده است كه ابان بن تَغلِب كه يكى از شاگردانِ ايشان بود ، سى هزار مطلب از ايشان آموخته بود .
كم كم دربار عباسى ديد كه امام صادق عليه السلام فعاليت سياسى انجام نمىدهد و به كارهاى فرهنگى و حوزوى اشتغال دارد ؛ اما اثرِ كار فرهنگىِ ايشان از هر فعاليتِ سياسى و نظامى براى بنى عباس نابود كننده‌تر است .
از همين رو ، بنى عباس به مقابله با امام صادق شتافتند .
رژيم براى مقابله با امام صادق عليه السلام ، ايشان را به شهادت رسانيد . امام كاظم عليه السلام را نيز حبس كردند . امام رضا عليه السلام را تبعيد كردند .
امام جواد عليه السلام را به شهادت رساندند .
حضرت امام هادى و حضرت عسكرى عليهما السلام را هم تحت نظر گرفتند تا ديگر نتوانند فعاليت‌هاى فرهنگى بكنند .
حوزهء علميهء شيعه به دستِ امام صادق عليه السلام در مدينه بنيانگذارى شد . هر چند با شهادت