همپاى انقلاب (خطبه هاى نماز جمعه) (فارسى) — الصفحة ٣٨٨
خطبهء اول
44 جمعه 18 شهريور 1367 - دانشگاه تهران مهم‌ترين عنوان : مسئوليت‌هاى انقلابى و بازسازى كشور
44 جمعه 18 شهريور 1367 - دانشگاه تهران مهم‌ترين عنوان : مسئوليت‌هاى انقلابى و بازسازى كشور
خطبهء اول
خطبهء اول
بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ وَ الصَّلاةُ وَ السَّلامُ عَلى سَيِّدِنا وَ نَبِيِّنا ابِى الْقاسِمِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبينَ الطَّاهِرينَ .
خداوند سبحان مىفرمايد :
« وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلّيها فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ ايْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَميعاً انَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَىْءٍ قَديرٌ » « 1 »
[ هر كسى را جانبى است كه بدان روى مىآوَرَد .
پس از درِ نيكى كردن ، بر يكديگر سبقت گيريد .
هر جا كه باشيد ، خدا شما را حاضر مىآوَرَد كه او بر هر كارى توانا است . ]
عِبادَ اللَّه ! « اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا الَيْهِ الْوَسيلَةَ » « 2 » بندگان خدا ! تقوا را پيشه سازيد . متقى باشيد .
موضع تقوا داشته باشيد . تقواى فكرى و تقواى عملى و تقواى سياسى داشته باشيد .
تقوا را وسيلهء قُرب به پروردگار قرار دهيد .
خداوند به وسيلهء تقوا ، شما را به راهْ هدايت مىكند و به شما توفيق مىدهد . تقوا بهترين زاد و توشهء دنيا و آخرتِ شما است .
امروز موضوعِ صحبت من در خطبهء اول ، پيرامون مسئوليت است . « مسئوليت » از كلماتى است كه در گفتگوها بسيار استعمال مىشود .
معناى آن هم روشن و واضح است . در عرف و فرهنگ عمومى ، كلمهء مسئوليت را بسيار به كار مىبريم و به عنوان مثال ، مىگوييم كه :
فلان كس ، آدمِ مسئولى است ، يا احساس مسئوليت نمىكند . كلمهء مسئوليت در اين گونه موارد ، به معناى تعهد ، وظيفه‌شناسى ، احساس درد و وظيفه كردن است .
در اصطلاح و استعمالاتِ شرع نيز مسئوليت به همين معنا است . البته مفهوم كلمهء مسئوليت در شرع ، مقدارى مشخص‌تر و معيّن‌تر است .
دين اسلام از سه بخش تركيب شده است .
بخش اول ، بخشِ باورها و شناخت‌ها است ؛ مانند شناخت خداوند ، جهان ، معاد ، جهان پس از مرگ ، نبوت عامّه و خاصّه و ارتباط انسان با خداوند و عالَم هستى .
اين بخش باورها و شناخت‌ها ، بخش اعتقادات نيز ناميده مىشود . اصول دين در همين بخش است . اين بخش ، مربوط به مغز و فكر و عقلِ انسان است .
دومين بخش اسلام ، بخش انسان‌شناسى و اخلاق اسلامى است . دراين بخش در بارهء سعادت ، شقاوت ، خير ، شر ، عوامل هلاك و نجات ، فضايل ، رذايل ، تربيت انسان ، سقوط انسان و كمال انسانْ بحث مىشود . محور مباحث اين بخش ، روح و درونِ انسان است .
سومين بخش ، احكام و تكاليف است .
وسيع‌ترين و گسترده‌ترين بخش اسلام ، همين بخش است . اين بخش ، بخش اجرايى و عملىِ اسلام است . اگر معارف اسلامى را به يك پيكره تشبيه كنيم ، بخش اول كه بخش باورها و شناخت‌ها است ، به منزلهء مغزِ اين پيكره و بخشِ انسان‌شناسى و اخلاق به منزلهء قلب و دل و بخشِ مسئوليت‌ها به منزلهء بدنهء اين پيكره است .
بخش مسئوليت‌ها بسيار مهم است .
دانش فقه با همهء گستردگىاش ، به اين بخش مربوط مىشود . مباحث اين بخش ، به دو دسته تقسيم مىشوند : يكى ، مباحث مربوط به احساس مسئوليت و ديگرى ، مباحث مربوط به
( 1 ) - سورهء بقره ( 2 ) ، آيهء 148 . ( 2 ) - / سورهء مائده ( 5 ) ، آيهء 35 .