همپاى انقلاب (خطبه هاى نماز جمعه) (فارسى) — الصفحة ١٥٥
خطبهء اول
21 جمعه 8 شهريور 1364 - دانشگاه تهران مهمترين عنوان : حاكميت قانون
21 جمعه 8 شهريور 1364 - دانشگاه تهران مهمترين عنوان : حاكميت قانون
خطبهء اول
خطبهء اول
بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ وَ الصَّلاةُ وَ السَّلامُ عَلى سَيِّدِنا وَ نَبِيِّنا اشْرَفِ الانْبِياءِ وَ الْمُرْسَلينَ ابِى الْقاسِمِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبينَ .
خداوند متعال مىفرمايد :
« وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقيمِ » « 1 »
[ و با ترازويى درست وزن كنيد . ]
با درود و صلوات و سلام فراوان به روح تابناك حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله و ائمهء هُدى - صلوات اللّه عليهم اجمعين - و پيشگاه مقدّس حضرت ولىّ عصر حضرت مهدى - عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف - و حضور محترم رهبر انقلاب ، امام امت و امت شهيد پرور و شهداى عزيز و خانوادههاى شهدا و با عرض تبريك و تهنيت به مناسبت عيد سعيد اضحى و عيد غدير و ميلاد مسعود حضرت هادى عليه السلام و با عرض تسليت به مناسبت شهادت حضرت باقر عليه السلام و حضرت مسلم و يارانِ با وفاى آنها ، مرحوم شهيد رجائى ، مرحوم شهيد باهنر ، مرحوم شهيد قدّوسى ، مرحوم شهيد عراقى و فرزند عزيزش .
در خطبهء اول ، مطالبى در بارهء حاكميت قانون و در خطبهء دوم ، مطالبى را به مناسبت حوادث هفته ، خدمتتان عرض مىكنم .
خطبهء اول در مورد حاكميت قانون است كه همه خواهان و طرفدار آن هستيم .
اين بحث ، بخشهاى زيادى دارد ؛ مانند معناى قانون ، اساس قانون ، سير طبيعى و مسير تاريخى قانون ، مشروعيّت و لزوم تبعيّت از قانون ، ضررهاى قانونشكنى و نياز به قانون در جوامع مذهبى . بحث از قانون ، جنبههاى مختلفِ ديگرى هم دارد .
برخى اوقات ، قانون به يك معناى عامّ و گسترده استعمال مىشود كه قوانين طبيعى ، فطرى ، تكوينى ، علمى ، موضوعى و غير از اينها را شامل مىشود ؛ قانون به اين معنا ، مورد بحثِ امروزِ ما نيست .
برخى اوقات ، قانون به يك معناى خاص به كار مىرود ؛ يعنى مصوّبات پارلمان ، مجلس نمايندگان ، مجلس مؤسسان ، مجلس خبرگان ، همهپرسى يا رفراندم كه تصويب خود ملّت است ؛ قانون به اين معنا ، داراى يك محدودهء مشخصى است .
امروز ما در بارهء قانون به اين معنا صحبت مىكنيم .
قانون در جوامع متفاوت ، شكلهاى مختلفى دارد . در نظام قبيلهاى و در نظام استبدادى ، قانون به معناى واقعىِ آن وجود ندارد . در آن جوامعْ قانون ، خواسته و فرمان يا دستور آن رئيس قبيله يا فرد ديكتاتورى است كه در رأس جامعه قرار گرفته و خواسته و فرمان او به منزلهء قانون اجرا مىشود .
در نظامهاى طبقاتى ، مانند جمهورى اريستوكراسى كه طبقاتى است ، نمايندگان اشراف ، اشرافزادگان و طبقهء ممتاز ، مطلبى را در بارهء همگان تصويب مىكنند و آن را قانون مىنامند .
در جوامع دمكراتيك ، نمايندگان ملت يا خود ملت ، قانونى را تصويب مىكنند و اين صحيحترين صورت قانون است . مردم به طور صحيح و آزاد ، نمايندگانى را
( 1 ) - سورهء شعراء ( 26 ) ، آيهء 182 و سورهء اسراء ( 17 ) ، آيهء 35 .