ره توشه نوجوانان (فارسى) — الصفحة ١٢٧
5 - خودنمايى و رياكارى
با قصد غير خالص ؛ اين خصلت ناپسند در همهء كارهاى انسان ، چه فردى و چه اجتماعى ، اثر منفى و نامطلوب گذاشته و آنها را بىخاصيت و بىروح مىگرداند . در مقابل اين صفت زشت « اخلاص » كه به معنى خلوص نيت و پاكى آن در انجام عمل است قرار دارد ؛ به عنوان نمونه گاهى هدف انسان از انجام دادن عبادت چيزى جز رضايت خداوند متعال و اطاعت و شكرگزارى به درگاه او نيست كه در اين جا عمل ، خالصانه و با نيت پاك انجام مىگردد . اما گاهى هدفش فريب مردم و نشان دادن اين اعمال به آنهاست كه به اين فرد رياكار و خودنما گويند . انسان خودنما سعى در آراسته كردن ظاهر خود نموده اما باطنش درهم ريخته و ناپاك است ، ذره‌اى از حقيقت در وجود او قرار ندارد ولى خود را به شكل و قيافهء انسان‌هاى خيرخواه ، ديندار و خدمتگزار مردم در مىآورد :
ظاهرت چون گور كافر پُر حُلَل « 1 » * و اندرون قهر خدا عَزَّوجَلّ
از برون طعنه زنى بر بايزيد « 2 » * وز درونت ننگ مىدارد يزيد
هرچه دارى در دل از مكر و رُموز « 3 » * پيش ما يلدا بود مانند روز « 4 »
در حقيقت ظاهر افراد رياكار مانند قبور انسان‌هاى ناشايست و كافر
( 1 ) - حُلَل : جمع حُلَّه ؛ جامه‌هاى بلند و نو ( 2 ) - نام فردى صوفى مسلك است ( 3 ) - رُموز : جمع رَمْز ؛ راز نهفته ( 4 ) - شيخ بهايى ، كشكول