نيايش در عرفات (فارسى) — الصفحة ٨٥

خشيت ، خوف و فرق بين آنها

درياى ژرف و اقيانوسهاى بيكران اين عظمتها سير و غور مىنمايند را شامل مىشود . و صدر آيه نيز براين عموم و شمول دلالت دارد .

اگر چه بايد در فرقى بين خوف و خشيت به لغت و كتابهايى كه در فروق اللغات نوشته شده مراجعه كرد كه در حال نگارش اين نوشته براى فقير دسترسى به آنها ميسرنبود ، ولى شايد اين دو فرقى كه ذكر مىكنيم مناسب با معنى ظاهرى و عرفى آن دو باشد :

اين كه : خشيت ، حالى است كه از ادراك ، فهم و شناخت امرى حاصل مىشود . ولى خوف اعم از آن است و از احتمال آن نيز پيدا مىشود و موجب نگرانى مىگردد .

اين كه : خوف از احتمال يا علم به توجه ضرر ، صدمه ، مؤاخذه ، عقاب و امثال اين امور ناشى مىشود لذا در آن خبر معروف - كه نهج البلاغه نيز مروى است - مىفرمايد :

« ولا يَخافَنَّ الّا ذَنْبَهُ » « 1 »

ولى خشيت بدون اين جهت و با علم به عدم ضرر و صدمه نيز حاصل مىشود .

بهر صورت ، هر چه مفهوم اين دو لفظ متقارب المعنى باشد خشيت و خوف از خدا از مقامات موحّدين است و در آيات و احاديث به هر دو اشارت رفته و توصيه شده است .

( 1 ) - نهج البلاغه فيض ، حكمت 79 ، ص 1123 .