بايسته هاى فقه جزاء (فارسى) — الصفحة ٣٤١

تقريب سوم ، استشهاد به آراء فقها

هشيار شده سپس حد زده مىشود . « 1 »

سلّار در مراسم :

شراب خواران در حال مستى تازيانه زده نمىشود . . . « 2 »

قاضى ابن برّاج در مهذب :

تا وقتى كه شراب خوار ، مست است ، حد بر او زده نمىشود ، پس از هوشيارى او را حد مىزنند . « 3 »

محقق در شرايع :

شراب خوار را لخت كرده و بر پشت و شانه‌اش مىزنند و بر صورت و عورت او تازيانه زده نمىشود . بر شراب خوار حد زده نمىشود مگر پس از هشيارى . « 4 »

علامه حلّى در قواعد :

بر شراب خوار در حال مستى حد زده نمىشود ، بلكه تا زمانى كه هشيار شود ، حد به تأخير مىافتد . « 5 »

صاحب جواهر ضمن شرح عبارت شرايع مىگويد :

اختلافى در اين مسأله نيست كه حد بر مست جارى نمىشود تا زمانى كه هشيار گردد . تا اينكه فايدهء حد كه همان بازداشتن از ارتكاب دوبارهء جرم است ، حاصل مىشود . « 6 »

هرگاه نظر فقها نسبت به حالت مستى و ناهشيارى اين چنين است ، نظر ايشان نسبت به حالت بىحسى عمومى و عدم احساس ضرب و درد چگونه خواهد بود ؟ حتماً به طريق اولى بايد اقامهء حد در اين حالت درست نباشد .

اگر چه آراء فقها فى نفسه دليل و مستند شرعى در اين مسأله نيست ، چنان كه تعليل صاحب جواهر نيز بيشتر به بيان حكمت احكام شبيه است و علت اصطلاحى نيست ؛ اما با اين همه ، از اين گونه عبارات فقها مىتوان همان استظهارى را كه در دو تقريب گذشته بيان كرديم به دست آورد . آنچه از اين گونه سخنان فقها بر مىآيد اين است كه اولًا ، در

( 1 ) نهايه ، ص 712 . ( 2 ) مراسم ، ص 257 . ( 3 ) مهذب ، ج 2 ، ص 536 . ( 4 ) شرايع ، ج 4 ، ص 950 . ( 5 ) قواعد الاحكام ، ج 2 ، ص 263 . ( 6 ) جواهر ، ج 41 ، ص 461 .