مجموعه مقالات (فارسى) — الصفحة ١٦٨

قرآن و عترت ( دومين كنگره هزاره نهج البلاغه )

انسان‌شناسى در دست افراد بوده باشد ؛ چون موضوع بسيار مهمّ است و اهميّت به‌سزا دارد ؛ زيرا انسان مىخواهد سرمشق داشته باشد ، مىخواهد تعليم بگيرد ، مىخواهد از قوه به فعل برسد ، مىخواهد سعادت ابديش را تحصيل كند ، خلاصه مىخواهد خودش را انسان واقعى بسازد ، لذا عقل اجازه نمىدهد كه انسان در راه وصول به چنين هدف نهائى خود را به دست هر كسى بسپارد و او را مقتداى خود قرار دهد . ( وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ - بقره آيه 124 - ، وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا وَ كانُوا بِآياتِنا يُوقِنُونَ - السجده آيه 24 ، وَ كُلًّا جَعَلْنا صالِحِينَ وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا - الانبياء آيه 73 ) .

انسان ابدى در پيش دارد كه ديگر فنا و زوال براى او نيست ، و هر آن گونه كه خودمان را ساختيم ، هستيم و ديگر بود ما را إلى و حتّى و متى نيست ، موجودى هستيم أبدى ، بايد ببينيم به تعبير امام نهم عليه الصلاة و السلام ، در اين بازار كسب و كار و تجارت ، چى بدست مىآوريم ؟ و چگونه خودمان را مىسازيم ، كه فرمود : الدنيا سوق ربح فيها قوم و خسر فيها آخرون لذا در تعريف پيشوايان اهتمام به‌سزا در قرآن و روايات شده است . انسان ، زبده و برگزيده عالم كبير است و در نظام أحسن عالم كلمهء علياى الهى است ، در اين كتاب عظيم وجود كلمه‌اى بزرگتر از او خداوند متعال ننوشته است نطفه انسان حبّه‌ايست كه اگر درست تربيت شود شجرهء طوبى مىشود : أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِي السَّماءِ تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها ( سوره ابراهيم آيه 25 ) ، به جز اين حبّه هيچ حبّه و دانه‌اى لياقت و قابليت شجره طوبى شدن را ندارد . اين چنين درخت را نمىشود بدست هركسى داد ، لذا امير المؤمنين على « ع » در چندين جاى نهج البلاغه ، رهبران به حق مردم را كه وسائط فيض و سفراى به حق بين خلق و خالق‌اند ، به اوصافى معرّفى مىفرمايد تا معيار تشخيص و تميز در دست بوده باشد و انسان درست خودش را بسازد و كج‌ومعوج به بار نيايد و منحرف نشود ، بر صراط مستقيم باشد كه خداوند بر اين صراط مستقيم است :

إِنَّ رَبِّي عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ ( سوره هود آيه 60 ) . قرآن صراط مستقيم است ، ولايت