الهيات در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٣٨٦

فصل چهاردهم : سنن تكوينىِ الهى در نهج‌البلاغه

وَ يَتَذَكَّرَ مُتَذَكِّرٌ ، وَ يَزدَجِرَ مُزدَجِرٌ .

خداوند متعال مبتلا مىكند [ و امتحان مىفرمايد ] بندگان خود را به هنگام اقدام بر كارهاى بد به نقصان ميوه‌ها ، و حبس برگها ، و بستن خزينه‌هاى خيرات تا توبه‌كننده توبه كند ، و ترك‌كننده [ گناه را ] ترك كند ، و پندپذيرنده پند پذيرد ، و منزجرشونده [ از گناه ] منزجر شود .

در خطبهء 144 مىفرمايد :

أَلا إِنَّ اللَّهَ قَد كَشَفَ الخَلقَ كَشفَةً ، لا أَنَّهُ جَهِلَ ما أَخفَوهُ مِن مَصونِ أَسرارِهِم وَ مَكنونِ ضَمائِرِهِم ، وَ لكِن لِيَبلُوَهُم أَيُّهُم أَحسَنُ عَمَلًا فَيَكون الثَّوابُ جَزاءً وَ العِقابُ بَواءً .

آگاه باشيد ! به درستى كه خداىتعالى آشكار كرد خلق را آشكاركردنى ، نه از جهت اينكه جاهل بود به آنچه از رازهاى محفوظشان و مكنون ضمايرشان پنهان كرده بودند ، بلكه از جهت اينكه آزمايش كند ايشان را تا كدام يك نيكوكارترند تا ثواب ، پاداش و عِقاب ، كيفر باشد .

در خطبهء 177 مىفرمايد :

وَ ايمُ اللَّهِ ما كانَ قَومٌ قَطُّ في غَضِّ نِعمَةٍ مِن عَيشٍ فَزالَ عَنهُم إِلّا بِذنوبٍ اجتَرَحوها لِأَنَّ اللَّهَ لَيسَ بِظَلّامٍ لِلعَبيدِ . وَ لَو أَنَّ النّاسَ حينَ تَنزِلُ بِهِمُ النِّقَمُ وَ تَزولُ عَنهُمُ النِّعَمُ فَزِعوا إِلى رَبِّهِم بِصِدقٍ مِن نِيّاتِهِم وَ وَلَهٍ مِن قُلوبِهِم لَرَدَّ عَلَيهِم كُلَّ شارِدٍ ، وَ أَصلَحَ لَهُم كُلَّ فاسِدٍ .

سوگند به خدا هيچ قومى در طراوت نعمت زندگى نبودند كه سپس از آنها زايل گرديد مگر به سبب گناهانى كه كسب كردند ، به جهت اينكه خدا به بندگان خود ستمكار نيست . و اگر مردم هنگامى كه نقمتها به ايشان روى آورَد و نعمتها از آنان زايل گردد ، با نيّت راست و دلهاى سرشار از محبّت به سوى پروردگارشان پناه برند ، هرآينه بازگردانَد به سوى آنها هر نعمت رميده را ، و