الهيات در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٣٣٥

فصل دهم : صفات و اسماءِ خدادر نهج‌البلاغه

أَنشَأَ الخَلقَ إِنشاءً ، وَ ابتَدَأَهُ ابتِداءً ، بِلا رَوِيَّةٍ أَجالَها ، وَ لا تَجرِبَةٍ استَفادَها ، وَ لا حَرَكَةٍ أَحدَثَها ، وَ لا هَمامَةِ نَفسٍ اضطَرَبَ فيها .

آفريد آفرينش را آفريدنى ، و آغاز كرد آن را آغاز كردنى ، بدون جولان دادن فكرى ، و بدون استفاده از آزمايشى ، و بدون حركتى كه آن را احداث كرده باشد ، و بدون تردّد نفسى كه در آن مضطرب شده باشد .

و در آغاز همين خطبه ، جمله‌هاى «

الَّذي لَيسَ لِصِفَتِه حَدٌّ مَحدودٌ ، وَ لا نَعتٌ مَوجودٌ ، وَ لا وَقتٌ مَعدودٌ ، وَ لا أَجَلٌ مَحدودٌ

» و جمله‌هايى ديگر نيز مربوط به شرح صفات است ، چنان كه در ادامه ، جمله‌هاى ديگرى نيز هست كه هر يك شرح و توضيح صفات فعلى خداست مانند خلق ملائكه و آسمان و زمين و آدم ، و اصطفاى انبيا ، و بعثت حضرت رسول صلى الله عليه و آله ، و فرض حج و مطالب ديگر ؛ و در خطبهء دوم و خطبه‌هاى بعدى نيز در معنى ارسال خاتم‌الانبياء صلى الله عليه و آله سخن رانده است كه در فصل جداگانه‌اى ان‌شاءاللَّه مذكور خواهد شد .

در خطبهء 49 مىفرمايد :

وَ امتَنَعَ عَلى عَينِ البَصيرِ ، فَلا عَينُ مَن لَم يَرَهُ تُنكِرُهُ ، وَ لا قَلبُ مَن أَثبَتَهُ يُبصِرُهُ . سَبَقَ فِي العُلُوِّ ، فَلا شَيءَ أَعلى مِنهُ ؛ وَ قَرُبَ فِي الدُّنُوِّ ، فَلا شَيءَ أَقرَبُ مِنهُ . فَلَا استِعلاؤُهُ باعَدَهُ عَن شَيءٍ مِن خَلقِه ، وَ لا قُربُهُ ساواهُم فِي المَكانِ بِه . لَم يُطلِعِ العُقولَ عَلى تَحديدِ صِفَتِه ، وَ لَم يَحجُبها عَن واجِبِ مَعرِفَتِه .

ممتنع و محال گرديد ديدن او به چشم بينا ، امّا نه چشم كسى كه او را نديده انكارش مىكند ، و نه دل كسى كه او را نشناخته مىبيندش ( يعنى نه مرئى نبودن او انكار ذات او را معقول مىكند چون مرئى نبودن اگر به طور مطلق و