الهيات در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٢٠٨

رفع يك اشكال

شنوايى و پاسخگويى آنان دلالت دارند ، مثل اين آيات :

وَ الَّذينَ يَدعونَ مِن دونِ اللَّه لا يَخلُقونَ شَيئاً وَ هُم يُخلَقونَ .

أَمواتٌ غَيرُ أَحياءٍ وَ ما يَشعُرونَ أَيّانَ يُبعَثونَ . « 1 »

إِنَّكَ لا تُسمِعُ المَوتى . « 2 »

وَ الَّذين تَدعونَ مِن دونِه ما يَملِكونَ مِن قِطميرٍ . إِن تَدعوهُم لا يَسمَعوا دُعاءَكُم وَ لَو سَمِعوا مَا استَجابوا لَكُم وَ يَومَ القِيامَةِ يَكفُرونَ بِشِركِكُم . « 3 »

وَ ما يَستَوِى الأَحياءُ وَ لَاالأَمواتُ إِنَّ اللّه يُسمِعُ مَن يَشاءُ وَ ما أَنتَ بِمُسمِعٍ مَن فِى القُبورِ . « 4 »

و اين دو آيه دلالت دارند بر اينكه آنچه را از غيرخدا مىخوانند ، مرده‌اند و قدرت بر شنيدن ندارند .

در جواب مىگوييم كه :

اوّلًا : اين آيات دلالت ندارند بر اينكه مطلق خواندن غير ، خواه زنده باشد يا مرده ، اگرچه توأم با عقيده به الوهيّت و ربوبيّت او نباشد ، شرك است ، بلكه چهار آيهء اوّل دلالت دارند بر اينكه به مرده‌ها نمىتوانى چيزى را بشنوانى و خواندن و شنواندن آنها كار لغوى است ، و دو آيهء ديگر دلالت دارند بر اينكه غير از خدا آنچه را به عنوان خدا مىخوانند ، اين اوصاف را دارند ولى بر اينكه هرچه را غير از خدا بخوانند شرك

( 1 ) . نحل ( 16 ) آيات 20 و 21 . ( 2 ) . نمل ( 27 ) آيهء 80 . ( 3 ) . فاطر ( 35 ) آيات 13 و 14 . ( 4 ) . همان ، آيهء 22 .