الهيات در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ١٥٦

و امّا سخنان على عليه السلام

حضرت غضبناك شد و اعلان نماز جماعت فرمود . آنگاه مردم چندان اجتماع كردند كه مسجد پر شد و امام عليه السلام خشمگين و برافروخته از منبر بالا رفت و خطبه‌اى را كه به « خطبهء اشباح » معروف شده است ، ايراد فرمود . در ضمن اين خطبه راجع به موضوع اين فصل ما فرمود :

وَ الرّادِعُ أَناسِيَّ الأَبصارِ عَن أَن تَنالَهُ أَو تُدرِكَهُ .

او بازدارندهء مردمك ديده‌هاست از اينكه به او برسند يا او را درك كنند .

و نيز در ضمن آن فرمود :

وَ لَو وَهَبَ ما تَنَفَّسَت عَنهُ مَعادِنُ الجِبالِ ، وَ ضَحِكَت عَنهُ أَصدافُ البِحارِ مِن فِلِزِّ اللُّجَينِ وَ العِقيانِ ، وَ نُثارَةِ الدُّرِّ وَ حَصيدِ المَرجانِ ما أَثَّرَ ذلِكَ في جودِه ، وَ لا أَنفَدَ سَعَةَ ما عِندَهُ ، وَ لَكانَ عِندَهُ مِن ذَخائِرِ الإِنعامِ ما لا تُنفِدُهُ مَطالِبُ الأَنامِ . لِأَنَّهُ الجَوادُ الَّذي لا يَغيضُهُ سُؤالُ السّائِلينَ ، وَ لا يُبخِلُهُ إِلحاحُ المُلِحّينَ .

اگر آنچه معادن در كوهها نفس‌زنان ظاهر مىسازند و آنچه صدفهاى درياها خنده‌كنان بروز مىدهند از نقره و طلا و دُرّ و مرجان ، همه را ببخشد ، اثرى در جود او نمىكند و نعمتهايش را پايان نمىبخشد . نزد او از ذخاير نعمتها آن‌قدر هست كه درخواستهاى مردم آنها را تمام نمىكند ؛ براى اينكه او بخشنده‌اى است كه درخواستِ درخواست‌كنندگان او را خشمناك نمىسازد و اصرارِ اصراركنندگان او را بخيل نمىكند .

سپس فرمود :

فَانظُر أَيُّهَا السّائِلُ ! فَما دَلَّكَ القُرآنُ عَلَيهِ مِن صِفَتِه فَائتَمَّ بِه ، وَ استَضِئْ بِنورِ هِدايَتِه ، وَ ما كَلَّفَكَ الشَّيطانُ عِلمَهُ مِمّا لَيسَ فِي الكِتابِ عَلَيكَ فَرضُهُ ، وَ لا في سُنَّةِ النَّبِىِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ