رساله نور على نور در ذكر و ذاكر و مذكور (فارسى) — الصفحة ٩٩
فصل يازدهم در سر استجابت دعا
فصل يازدهم در سر استجابت دعا
فصل يازدهم در سر استجابت دعا
غرض ما در اين فصل سرّ استجابت دعا است كه دعا نيز از اسباب مؤثّره است و مخالف سنّت جاريهء الهى نيست .
انسان در نسبت و اسناد و رابطهء فروع و كيفر و پاداش به اصول و علل و موجبات آنها در تكوينيّات عاجز است ، و به حكم عادت و مشاهده و تجربه برخى را به اصلش اسناد مىدهد و مىداند از اوست امّا نمىداند كه چگونه از او پديد آمده است و در ادراك سرّ و حقيقت آن ناتوان است . مثلا اگر نشنيده و يا نديده بود كه در نظام تكوين خوشهء انگور از رز مىرويد چگونه آن را به تاك نسبت مىداد ؟ و به راستى خوشهء انگور با مو چه سنخيّت دارد ؟ با اينكه مىدانيم اين ميوه از آن به ظهور آمده است و اين فرع بر آن اصل متفرّع است .
اگر يكى از ما فرضا به طور ابداع در اين نشأه خلق مىشد و اين همه الوان ميوه‌ها جداى از درختها و بوته‌ها را مىديد چگونه مىتوانست مثلا هر يك از خوشهء موز و خرما و انگور و توت را به درختش نسبت دهد و بگويد هر يك از اين چهار خوشه از هر يك از آن چهار درخت پديد آمده است .
و همچنين در جزاى افعال و احوال و اقوال و نيّات انسان مىدانيم به حكم محكم برهان و منطق حق قرآن جزاى وفاق است يعنى بين هر فعل و جزايش موافقت و مناسبت است و روى حساب است . خداوند سبحان در نبأ فرموده است : جَزاءً