استفتائات (فارسى) — الصفحة ٦٠٣

لغات و اصطلاحات فقهى

متسكّعاً : با زحمت و مشقت ؛ كسى كه حج بر او واجب شده و به حج نرفته ، بعداً بايد حج را به جا آورد ، ولو اين كه متسكّعاً باشد .

متعارف : معمول .

متعاملين : دو طرف معامله ، مثل فروشنده و خريدار در بيع .

متعلّق خمس : چيزى كه خمس به آن تعلّق بگيرد .

متفقٌ عليه : چيزى كه بر روى آن اتفاق نظر وجود دارد .

متنجّس : چيزى كه در اصل خود پاك بوده و نجاست از چيز ديگرى به آن سرايت كرده است ، مثل آب پاك قليلى كه نجاست با آن ملاقات كرده است .

متولّى : سرپرست ؛ اختياردار در وقف و امور خيريه .

متّهم : كسى كه كار بدى به او نسبت داده شده و قرينه‌اى بر صحّت اين نسبت وجود دارد .

مُثْمَن : مبيع و كالايى كه فروشنده مىدهد و در مقابل آن ثمن را دريافت مىكند .

مجاورت : همجوار بودن ؛ مجاورت با خانهء خدا : ماندن دو سال تمام در مكّه به قصد هم جوار بودن با خانهء خدا و وارد شدن به سال سوم . به چنين كسى مجاور گفته مىشود و وظيفهء او در حجّة الاسلام ، حجّ قِران يا افراد است ، نه حجّ تمتّع .

مجتهد : كسى كه به مرتبه اجتهاد رسيده است ؛ يعنى توان علمى او به حدّى است كه مىتواند با كوشش و سعى خود ، احكام دين را از منابع آن ( قرآن ، سنّت ، اجماع و عقل ) استخراج كند .

مجتهد اعلم اعلم .

مجتهد جامع الشرائط فقيه جامع الشرائط .

مجرا : محلّ جريان ، مثل مجراى بول .

مُجْزى : كفايت كننده ، عملى كه تكليف را ساقط مىكند و در نتيجه وظيفهء ديگرى متوجه مكلّف نيست .

مجوّز : [ شرعى ] عذر شرعى .

مجهول المالك : مالى كه مالكش معلوم نيست و يا در بين افراد غير محصور است و لُقَطه ( مال گم شده‌اى كه كسى آن را پيدا كرده ) ، نيز به حساب نمىآيد .

مجهول الهويه : بى نام و نشان ، ناشناس ، گمنام .

محاذات : موازات ، هم سمت بودن .

محاذى : موازى ، هم سمت ؛ محاذى ميقات :

به نقطه‌اى گفته مىشود كه اگر انسان در حال حركت به سمت مكه از آن نقطه خطّى به ميقات كه در سمت چپ يا راست اوست ، رسم كند ، بر خطّى كه از آن نقطه به مكه وصل مىشود ، عمود باشد و چنانچه از آن نقطه بگذرد ، ميقات متمايل به پشت او شود .

محارم : جمع مَحرَم ( مَحرَم ) .